Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасына қатысты екі номинация ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» бағдарламасының Азия-Тынық мұхиты өңірлік тізіліміне енгізілді. Ал желтоқсан айында қазақтың кесте өнері, киіз басу дәстүрі мен салбурыны Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының репрезентативтік тізіміне қосу мәселесі қаралады. Бұл туралы Вице-президент Ерлан Қарин мәлімдеді, деп хабарлайды Tizgin.kz.
Есік жазуы мен Мәшһүр Жүсіптің мұрасы ЮНЕСКО тізіліміне енді
Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин Қазақстанның құжаттық және материалдық емес мәдени мұрасын халықаралық деңгейде таныту бағытындағы жұмыстар жалғасып жатқанын хабарлады. Оның айтуынша, Мемлекет басшысының мәдени мұраларды ЮНЕСКО-ның беделді тізімдеріне енгізу жөніндегі бастамалары аясында кезекті маңызды шешім қабылданған.
5 қарашада Индонезияның Джакарта қаласында ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» бағдарламасы бойынша Азия-Тынық мұхиты өңірлік комитетінің 11-отырысы өтті. Жиында Қазақстан ұсынған екі номинацияны бағдарламаның өңірлік тізіліміне енгізу туралы шешім қабылданды.
Олар:
- «Есік жазуы» – Есік қорғанынан табылған күміс тостағандағы көне жазу;
- «Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының басылымдарға шыққан туындыларының топтамасы» – қазақтың белгілі ақыны, ойшылы әрі фольклор жинаушысының баспа мұрасы.
Есік қорғанынан табылған күміс тостағандағы жазу – Қазақстан аумағындағы көне жазу мәдениетін зерттеу үшін маңызды археологиялық деректердің бірі. Ал Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының еңбектері қазақ халқының әдебиеті, тарихы, дүниетанымы мен рухани мұрасын танып-білуде айрықша орын алады. Аталған екі номинацияның халықаралық өңірлік тізілімге енгізілуі Қазақстанның тарихи және құжаттық мұрасын сақтауға, зерттеуге және әлемге кеңінен танытуға мүмкіндік береді.
Кесте өнері, киіз басу және салбурын: желтоқсанда маңызды шешім қабылданады
Ерлан Қариннің мәліметінше, Қазақстан үшін тағы бір маңызды оқиға қараша айының соңында басталады. 30 қараша мен 5 желтоқсан аралығында Қытайдың Сямынь қаласында ЮНЕСКО-ның Материалдық емес мәдени мұраны қорғау жөніндегі үкіметаралық комитетінің 21-сессиясы өтеді. Осы жиында Қазақстанның қатысуымен әзірленген үш номинацияны Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының репрезентативтік тізіміне енгізу мәселесі қаралады.
Атап айтқанда:
- «Кесте өнері: біз кесте, бедел кесте» – қазақ халқының дәстүрлі қолөнерінде кеңінен қолданылатын кестелеу тәсілдері қамтылған көпұлтты номинация;
- «Дәстүрлі киіз басу» – жүннен киіз дайындауға байланысты ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан шеберлік пен тәжірибені танытатын көпұлтты номинация;
- «Салбурын: тазы ертіп, бүркіт салатын атбегілер фестивалі» – Қазақстанның ұлттық аңшылық және атбегілік дәстүрлерін таныстыратын жеке номинациясы.
Бұл дәстүрлер қазақ халқының тұрмыс-тіршілігімен, қолөнерімен және көшпелі мәдениетімен тығыз байланысты. Кесте өнері мен киіз басу қазақтың сәндік-қолданбалы өнерінің маңызды бөлігі саналса, салбурын – саятшылық, атбегілік және аңшылық мәдениетті тоғыстыратын дәстүр.
Мемлекеттік кеңесшінің хабарлауынша, ЮНЕСКО-ның бағалау органы аталған үш номинацияны репрезентативтік тізімге енгізу жөнінде оң қорытынды берген. Дегенмен бұл олардың тізімге түпкілікті енгізілгенін білдірмейді. Соңғы шешім үкіметаралық комитеттің алдағы сессиясында қабылданады.
Қазақстанның мәдени мұрасы әлемге кеңінен таныстырылып жатыр
Ерлан Қарин еліміздің тарихи-мәдени мұрасын халықаралық деңгейде ілгерілету Мемлекет басшысы бастамаларының маңызды бағыттарының бірі екенін атап өтті. Қазіргі уақытта Қазақстанның материалдық емес мәдени мұрасына қатысты бірқатар дәстүр ЮНЕСКО-ның репрезентативтік тізімінен орын алған. Олардың қатарында домбыра күйі, айтыс өнері, қазақ күресі, асық ату, тоғызқұмалақ және басқа да мәдени құндылықтар бар. Мемлекеттік кеңесші жаңа номинациялардың халықаралық деңгейде қарастырылуын еліміздің тарихи және рухани құндылықтарын таныту жолындағы маңызды қадам ретінде бағалады.
«ЮНЕСКО тізімдері ұлтымыз бен еліміздің тарихи-мәдени мұрасын танытатын жаңа қазақстандық номинациялармен толығуда», – деп жазды Ерлан Қарин.
Айта кетейік, ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» бағдарламасы тарихи құжаттар мен жазба мұраны сақтауға және танытуға бағытталған. Ал Материалдық емес мәдени мұраның репрезентативтік тізімі халықтардың дәстүрлері, өнері, әдет-ғұрыптары мен мәдени тәжірибелерін қамтиды.
Осылайша, Қазақстанның екі құжаттық мұрасы ЮНЕСКО-ның Азия-Тынық мұхиты өңірлік тізіліміне ресми енгізілді. Ал кесте өнері, киіз басу және салбурын дәстүрлерінің халықаралық мәртебесіне қатысты түпкілікті шешім 30 қараша – 5 желтоқсан аралығында қабылданады.
