Қазақстанда алаяқтар Ұлттық банктің атынан азаматтарға жалған хаттар тарата бастаған. Ұлттық банк тұрғындарға мұндай хабарламалардың қауіпті екенін ескертті, деп хабарлайды Tizgin.kz қаржы реттеушісінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Алаяқтар азаматтарға ұрланған ақшасын қайтарып беруге немесе олардың атына түскен ақша аударымын жеткізуге уәде етеді. Алайда ол үшін алдымен белгілі бір соманы төлеуді талап етеді. Кей жағдайда бұл төлемді инкассаторлық көлікке тапсырыс беру қажеттілігімен түсіндіреді.
Алаяқтар қазақстандықтарды қалай алдап жатыр
Қазақстан Ұлттық банкі азаматтарға ведомствоның ресми бланкілеріне ұқсатып жасалған жалған құжаттар жіберу арқылы алаяқтық жасау жағдайлары жиілегенін хабарлады. Қаржы реттеушісінің мәліметінше, қаскөйлер азаматтарды алдау үшін бірнеше тәсілді қолданады.
Бірінші жағдайда адамдарға өздерінің алаяқтардың құрбаны болғаны, ал ұрланған қаражаттың табылғаны туралы хат жіберіледі. Одан кейін ақшаны қауіпсіз қайтару үшін белгілі бір соманы аудару қажет екені айтылады.
Екінші жағдайда алаяқтар азаматтың атына ақша аударымы түскенін хабарлайды. Алайда қаражатты алу үшін алдымен қосымша қызметтердің ақысын төлеуді талап етеді. Мұны ақшаны тіркеу, декларациялау немесе қаржылық операцияны аяқтау қажеттілігімен түсіндіреді.
Алаяқтықтың тағы бір тәсілі – ақшаны азаматтың мекенжайына жеткізіп беру туралы ұсыныс. Ұлттық банктің түсіндіруінше, қаскөйлер өздерін Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігінің немесе Ұлттық банктің қызметкерлері ретінде таныстырып, инкассаторлық көлікке тапсырыс беру үшін ақша талап етуі мүмкін. Осылайша, алаяқтар азаматтарды бар екені расталмаған қаражатты алу үшін өз ақшасын аударуға көндіруге тырысады.
Жалған мөрлер мен электрондық қолтаңбалар: Ұлттық банк не дейді
Алаяқтар өз талаптарын сенімді етіп көрсету үшін Ұлттық банктің рәміздері мен ресми хат алмасуға ұқсас деректемелері бар құжаттарды пайдаланады, алайда ведомствоның мәліметінше, мұндай құжаттардағы электрондық цифрлық қолтаңбалар (ЭЦҚ) мен мөр бедерлері белгіленген талаптарға сәйкес келмейді.
Ұлттық банк өз қызметіне қатысты бірнеше маңызды жайтты еске салды. Қаржы реттеушісі жеке тұлғалардың банктік шоттарына қызмет көрсетпейді, ақшалай қаражатты декларациялаумен айналыспайды және халықпен ақшалай есеп айырысу операцияларын жүргізбейді.
Сонымен қатар Ұлттық банк азаматтармен мессенджерлер, электрондық пошта немесе әлеуметтік желілер арқылы ресми хат алмаспайды. Жеке тұлғалармен ресми байланыс заңнамада белгіленген тәртіппен, оның ішінде eOtinish ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылады.
Ұлттық банктің қызметтік хат алмасуы негізінен мемлекеттік органдармен, қаржы ұйымдарымен және басқа да заңды тұлғалармен өз құзыретіне кіретін мәселелер бойынша жүргізіледі. Сондықтан Ұлттық банктің атынан ақша аударуды талап ететін хабарлама алу – алаяқтық әрекеттің белгісі болуы мүмкін.
Алаяқтардан қалай қорғануға болады және қайда хабарласу керек
Ұлттық банк қазақстандықтарды күмәнді хаттар мен құжаттарға сенбеуге шақырды. Тіпті олар сырттай мемлекеттік органдардың ресми хабарламаларына ұқсас болса да, ақпаратты міндетті түрде тексеру қажет.
Алаяқтардың құрбаны болмау үшін азаматтарға мынадай сақтық шараларын ұстану ұсынылады:
- Ұрланған немесе аударылған ақшаны алу үшін белгісіз шоттарға қаражат жібермеу.
- Құжатта логотиптің, мөрдің немесе электрондық қолтаңбаның болуы оның шынайылығына кепілдік бермейтінін ескеру.
- Өздерін Ұлттық банктің немесе басқа мемлекеттік органдардың қызметкері ретінде таныстырған адамдардың қаржылық талаптарын ақпаратты тәуелсіз тексермей орындамау.
- Күмәнді мәліметтерді мемлекеттік органдардың ресми байланыс арналары арқылы тексеру.
- Алаяқтық әрекетке тап болған жағдайда құқық қорғау органдарына арыздану.
Егер азамат Ұлттық банктің атынан күмәнді хат алса, ақпараттың шынайылығын қаржы реттеушісінің ресми байланыс орталығы арқылы тексере алады.
Ұлттық банктің қысқа байланыс нөмірі – 1477.
Ведомство тұрғындарды сақ болуға және тексерілмеген хабарламаларда көрсетілген банк шоттарына ақша аудармауға шақырды.
Ең бастысы – ұрланған ақшаны қайтарып береміз немесе сіздің атыңызға түскен қаражатты жеткіземіз деген уәдеге сеніп, алдын ала төлем жасамау. Құжаттағы ресми бланк, мөр немесе мемлекеттік органның атауы оның шынайы екенін білдірмейді.
