Қазақстандағы валюта айырбастау орындарында қолма-қол юаньның таза сатылымы айтарлықтай төмендеді. Биылғы қаңтар-шілдеде көрсеткіш 303 млн теңгені құрап, былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 45,9 пайызға қысқарған. Қытай Қазақстанның негізгі сауда серіктестерінің бірі болғанымен, бұл халықтың қолма-қол юаньға сұранысы міндетті түрде өседі дегенді білдірмейді, деп хабарлайды Tizgin.kz Finprom.kz деректеріне сүйеніп.
Юаньның таза сатылымы екі жыл қатарынан төмендеді
Таза сатылым – айырбастау орындарының халыққа сатқан валютасы мен халықтан сатып алған валютасының айырмасы. Көрсеткіштің төмендеуі сатып алу мен сату арасындағы осы айырманың азайғанын білдіреді. 2024 жылы қаңтар-шілдеде юаньның таза сатылымы 727,6 млн теңге болған. Былтыр 559,7 млн теңгеге, биыл 303 млн теңгеге түсті. Осылайша, екі жылда көрсеткіш 2,4 есе қысқарды.
Дегенмен қолма-қол юаньмен жасалатын операциялар бұрын да құбылып отырған. Мәселен, 2020 жылғы қаңтар–шілдеде таза сатылым минус 1,1 млрд теңгені құраған. Яғни айырбастау орындары халыққа сатқанынан көбірек юань сатып алған. 2021 жылы көрсеткіш қайта оң мәнге шығып, 2022 жылы 588,6 млн теңгеге жеткен. Одан кейін төмендеп, 2024 жылы қарастырылған кезеңдегі ең жоғары деңгейге көтерілген.
Биыл да ай сайынғы көрсеткіш біркелкі болмады. Қаңтарда таза сатылым 85,2 млн теңге, ақпанда 44,7 млн теңге болса, наурызда минус 101,3 млн теңгеге түскен. Сәуір–маусымда айырбастау орындары халықтан сатып алғанына қарағанда көбірек юань сатқан. Алайда шілдеде таза сатылым небәрі 12,2 млн теңгені құрады. Былтыр осы айда көрсеткіш 156,6 млн теңге болған. Өңірлер арасындағы жағдай да өзгерді. Былтыр елдегі таза сатылымның үштен екісіне жуығы Алматыға тиесілі еді. Биыл қаладағы көрсеткіш 6,2 есе қысқарып, 361,5 млн теңгеден 58,4 млн теңгеге түсті.
Ал Қарағанды облысы бірінші орынға шықты. Өңірде таза сатылым 78,8 пайызға өсіп, 104,4 млн теңгені құрады. Қостанай облысында көрсеткіш 51,1 млн теңге, Астанада 49,1 млн теңге болды. Жетісу және Алматы облыстарында, керісінше, айырбастау орындары халыққа сатқанынан көбірек юань сатып алған. Бұл өңірлердегі таза сатылым тиісінше минус 54,8 млн және минус 14,9 млн теңгені құрады.
Қытаймен сауда мен қолма-қол валютаға сұраныс – бөлек көрсеткіштер
Қолма-қол юаньның таза сатылымы азайғанымен, Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда көлемі ауқымды болып отыр. 2026 жылы қаңтар-шілдеде Қазақстан Қытайға 9,2 млрд доллардың тауарын экспорттап, одан 10,9 млрд доллардың өнімін импорттаған. Екі ел арасындағы тауар айналымы шамамен 20 млрд доллар болды.
Қытай Қазақстан экспортының 18 пайызын қабылдап, отандық тауарлар ең көп жөнелтілетін елге айналды. Импорттағы үлесі 29,4 пайызға жетіп, Қазақстанға тауар жеткізушілер арасында екінші орын алды. Алайда сыртқы сауда көрсеткішін халықтың айырбастау орындарындағы операцияларымен тікелей байланыстыруға болмайды. Тауар айналымының ауқымы қолма-қол юаньға сұраныстың дәл сондай қарқынмен өзгеретінін көрсетпейді.
Валюта бағамы да таза сатылымның күрт төмендеуін толық түсіндірмейді. Былтырғы қаңтар–шілдеде юаньның орташа ресми бағамы шамамен 71 теңге болса, биылғы сәйкес кезеңде 70,7 теңгені құраған. Айырма бір пайызға да жетпейді.
Кейінгі айларда юань арзандай түсті. Былтыр шілдеде оның орташа бағамы 73,8 теңге болса, биыл шілдеде 69,7 теңгеге, тамызда 69 теңгеге дейін төмендеді. 17 және 18 қыркүйекте бағам 66,3 теңгеге түсті. Бұл биылғы қаңтардағы орташа деңгейден 8,9 пайызға төмен. Ал 22 қыркүйекте ресми бағам бір юань үшін 67 теңге болды.
Деректер қолма-қол юаньның таза сатылымы азайғанын көрсетеді. Бірақ осы көрсеткіштің өзіне ғана қарап, қазақстандықтардың Қытай валютасына қызығушылығы қаншалықты өзгергенін толық бағалау қиын: таза сатылымға халықтың юаньды сатып алуы да, оны айырбастау орындарына өткізуі де әсер етеді.
