2,17 трлн теңге кімге кетті: депутат «Самұрық-Қазынаның» сатып алуына күмән келтірді
«Ақ жол» партиясы фракциясының депутаты Бақтыбек Бибаев «Самұрық-Қазына» қорының отандық өндірушілерден сатып алатын тауарларындағы қазақстандық үлесті тексеру мәселесін көтерді. Оның айтуынша, сатып алу көлемінің артуы Қазақстандағы нақты өндіріс пен қосылған құнның өскенін білдірмеуі мүмкін, деп хабарлайды Tizgin.kz.
Депутат бұл мәселені Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевқа жолдаған депутаттық сауалында көтерді.
Отандық өндірушілерге 2,17 трлн теңге бағытталған
Бибаев келтірген дерек бойынша, 2024 жылы «Самұрық-Қазына» тобының компаниялары отандық өндірушілермен 11 мыңнан астам шарт жасасып, оларға 1,1 трлн теңгеден астам қаржы бағыттаған. 2025 жылы бұл көрсеткіш екі есеге жуық өсіп, 2,17 трлн теңгеге жеткен.
Алайда депутат «индустриялық сертификат» жойылғаннан кейін 705-тен астам кәсіпорынның отандық өндіруші мәртебесіне сай келмейтіні анықталғанына назар аударды.
Оның пікірінше, кәсіпорынның Қазақстанда тіркелуі немесе тиісті тізілімге енуі өнімнің ел ішінде толық өндірілгенін білдірмейді. Компания шикізатты, жинақтауыштарды, жабдықты немесе дайын өнімді шетелден әкеліп, соған қарамастан отандық өндіруші ретінде сатып алуға қатысуы мүмкін.
«Сонда квазимемлекеттік сектордың қаржысы шетелдік зауыттарға жұмыс істейді, ал Қазақстанға қосылған құны төмен операциялар ғана бұйырады», – деді депутат.
Депутат есептеу әдістемесін өзгертуді ұсынды
Бибаевтың пікірінше, қазіргі елішілік құндылықты есептеу әдістемесі өндірістің нақты қаншалық терең екенін толық көрсете алмайды. Соның салдарынан құжаттағы көрсеткіш пен кәсіпорындағы нақты өндіріс деңгейі сәйкес келмеуі мүмкін.
Депутат импортталған тауар мен Қазақстанда шығарылған дайын өнімді салыстыратын тетік енгізуді ұсынды. Бұл шикізаттың ел ішінде қаншалық өңделгенін және нақты қосылған құнның көлемін анықтауға мүмкіндік бермек.
«Әйтпесе кереғар көрініс қалыптасады: “отандық өндірушіден” сатып алу өсіп жатады, ал импортқа тәуелділік тереңдеп, нағыз өндіріс орнында тұрып қалады. Түптеп келгенде, өнеркәсіп емес, есеп-қисап қана оқшауланады», – деді ол.
Осыған байланысты депутат Үкіметтен «Самұрық-Қазына» сатып алуларындағы мәлімделген елішілік құндылықтың қалай тексерілетінін түсіндіруді сұрады. Сондай-ақ ол преференция беру кезінде нақты қосылған құн, өндірісті оқшаулау деңгейі, өндіріс көлемі, ашылған жұмыс орындары мен игерілген технологияларды ескеруді ұсынды.
Бибаевтың айтуынша, түпкі мақсат – мемлекеттік қолдауды импорттаушы немесе өнімді тек жеңіл өңдеумен айналысатын компанияларға емес, Қазақстанда нақты өндіріс қалыптастырған кәсіпорындарға бағыттау.