<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Архивы табиғат - Tizgin kz</title>
	<atom:link href="https://tizgin.kz/kk/tag/tabigat/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link></link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 09:08:48 +0000</lastBuildDate>
	<language>kk-KZ</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.5</generator>

<image>
	<url>https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2025/03/cropped-LOGO-32x32.jpeg</url>
	<title>Архивы табиғат - Tizgin kz</title>
	<link></link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Камераға жақындап, ішіне үңілді: кекіліктің ерекше әрекеті видеоға түсті</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/kameraga-jaqyndap-ishine-unildi-kekiliktin-erekshe-areketi-videoga-tusti/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Зарина Қаһарман]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 20 Nov 2026 09:05:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ерекше]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[кекілік]]></category>
		<category><![CDATA[құс]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[фототұзақ]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=51105</guid>

					<description><![CDATA[<p>Қазақстанда кекіліктердің табиғи ортадағы тіршілігі бейнеленген ерекше кадрлар жарияланды. Тау бөктерін мекендейтін құстардың бірі фототұзаққа жақындап, камераға үңілген. Мамандар құстардың қыстағы тіршілігі мен ерекшеліктері туралы айтып берді, деп хабарлайды Tizgin.kz. Суық күнде күнге қыздырынған кекіліктер ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті тасты беткейлерді мекендейтін кекіліктердің қызықты бейнежазбаларын жариялады. Кадрлардан &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/kameraga-jaqyndap-ishine-unildi-kekiliktin-erekshe-areketi-videoga-tusti/">Камераға жақындап, ішіне үңілді: кекіліктің ерекше әрекеті видеоға түсті</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Қазақстанда кекіліктердің табиғи ортадағы тіршілігі бейнеленген ерекше кадрлар <a href="https://www.instagram.com/p/Df86BpRkejz/?img_index=1">жарияланды</a>. Тау бөктерін мекендейтін құстардың бірі фототұзаққа жақындап, камераға үңілген. Мамандар құстардың қыстағы тіршілігі мен ерекшеліктері туралы айтып берді, деп хабарлайды<a href="http://Tizgin.kz"> Tizgin.kz</a>.</strong></p>
<h3><strong>Суық күнде күнге қыздырынған кекіліктер</strong></h3>
<p>ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті тасты беткейлерді мекендейтін кекіліктердің қызықты бейнежазбаларын жариялады. Кадрлардан желтоқсанның салқын таңында, ауа температурасы +2 градус болған кезде, бір топ кекіліктің тастардың үстіне шығып, күн сәулесіне қыздырынып жүргенін көруге болады.</p>
<p>Мамандардың мәліметінше, қыста кекіліктер көбіне топтасып тіршілік етеді. Бұл оларға қорек табуды жеңілдетіп, жыртқыштардан қорғануға көмектеседі. Сәуір айында тау бөктері жасыл желекке оранғанымен, кекіліктер өздерінің үйреншікті мекенін тастап кетпейді.</p>
<h3><strong>Кекілік неге ұшқаннан гөрі жүгіргенді қалайды</strong></h3>
<p>Кекілік – негізінен тасты және жартасты беткейлерді мекендейтін құс. Оның басты ерекшеліктерінің бірі – ұшудан гөрі жерде жылдам жүгіріп қозғалуға бейімділігі. Қауіп төнген жағдайда кекілік тау беткейімен жоғары қарай шапшаң жүгіріп, жыртқыштан қашып құтыла алады. Құстың атауы да оның ерекше дауысымен байланысты. Кекілік «кек-кек» немесе «кеке-лек» дегенге ұқсас қатты дыбыс шығарады.</p>
<h3><strong>Фототұзаққа жақындаған кекілік мамандарды таңғалдырды</strong></h3>
<p>Комитет жариялаған соңғы бейнежазбада кекіліктердің бірі фототұзаққа жақындап, камераға үңіледі.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Бізге қонаққа келгендей», &#8211; деп сипаттады бұл сәтті комитет өкілдері.</p></blockquote>
<p>Кекілік спорттық аңшылықта да белгілі құстардың бірі саналады. Сонымен қатар оны арнайы шаруашылықтарда қолдан өсіреді. Азия мен Балқан түбегінің кейбір елдерінде кекіліктерді сәндік құс ретінде ұстайды. Ерекше дауысы үшін де бағалайды. Мамандардың мәліметінше, қолда дұрыс күтім жасалған жағдайда кекіліктер 20 жылға дейін өмір сүре алады.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/kameraga-jaqyndap-ishine-unildi-kekiliktin-erekshe-areketi-videoga-tusti/">Камераға жақындап, ішіне үңілді: кекіліктің ерекше әрекеті видеоға түсті</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Блогер Дастан Трамптың ұлымен тауда саяхаттап жүріп адасып кетті (Видео)</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/bloger-dastan-tramptyn-ulymen-tauda-sayahattap-jurip-adasyp-ketti-video/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Зарина Қаһарман]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 08 Sep 2026 08:23:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TOP-2]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[ByDastann]]></category>
		<category><![CDATA[Дастан Мұхамедрахым]]></category>
		<category><![CDATA[киіз үй]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[тау]]></category>
		<category><![CDATA[Трамптың ұлы]]></category>
		<category><![CDATA[тревел блогер]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=37976</guid>

					<description><![CDATA[<p>Тревел&#8211;блогер Дастан Мұхамедрахым (ByDastann) әлеуметтік желіде Трамтың ұлымен Монғолиядағы тауда саяхаттап жүріп, адасып кеткенін жазды, деп хабарлайды Tizgin.kz. «Голливудтың өзінде болмаған оқиға» «Сіздерге Голливудта болмаған, бірақ шын өмірде болған жағдайды айтайын. Трамптың баласымен бірге тауда адасып, жол іздеп, өзеннен өте алмай, таудан аса алмай қалдық, бірақ уақымдамаңыздар, бізде бәрі жақсы. Өзеннің екінші жағынан ат алып &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/bloger-dastan-tramptyn-ulymen-tauda-sayahattap-jurip-adasyp-ketti-video/">Блогер Дастан Трамптың ұлымен тауда саяхаттап жүріп адасып кетті (Видео)</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Т</strong><strong>ревел</strong><strong>&#8211;</strong><strong>блогер</strong> <strong>Дастан</strong> <strong>Мұхамедрахым</strong><strong> (ByDastann)</strong><strong> әлеуметтік желіде Трамтың ұлымен Монғолиядағы тауда саяхаттап жүріп, адасып кеткенін <a href="https://www.threads.com/@bydastan.kz/post/DdBGd_EiBfc?xmt=AQG0ieogbzCvsbh3j9BqTrBiAYEMB2NZDayHv6IMeBLO_7bZ35zeXmOQtdE0NgVdJUE_K8c&amp;slof=1">жазды</a>, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a>.</strong></p>
<h3>«Голливудтың өзінде болмаған оқиға»</h3>
<blockquote class="quote-light"><p>«Сіздерге Голливудта болмаған, бірақ шын өмірде болған жағдайды айтайын. Трамптың баласымен бірге тауда адасып, жол іздеп, өзеннен өте алмай, таудан аса алмай қалдық, бірақ уақымдамаңыздар, бізде бәрі жақсы. Өзеннің екінші жағынан ат алып келді. Ақыры құтқарылдық. Менің өзеннен өтіп бара жатқан видеомды Трамптың баласы түсірді», &#8211; дейді Дастан Мұхамедрахым.</p></blockquote>
<h3>Трамптың ұлы Монғолияға төртінші рет келді</h3>
<p>Ол Монғолияда не істеп жүргенін айтты.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Жандос ағамыз Трамптың ұлын Монғолияда төртінші рет күтіп алып жатыр. Ол бұл жерге Астон Мартин, Стефано Риччи сияқты әлемдік брендтердің иелерін де алып келген. Бұл жолы маған да Трамптың ұлымен бірге қонақ болу бұйырып тұр екен. Бірге 3 күн тауда демалып, киіз үйге қондық. Бір дастарханда тамақ ішіп, бірге видеолар түсірдік. Кіші Трамп менің контентімді ұнатып, менің Instagram парақшама тіркеліп қойды. Кейбіріңізде бұл адамдарға саси жағынан қарсы пікір, көзқарас болуы мүмкін. Мен де оны жоққа шығармаймын. Ол адамдарды өзімізге пайдалы жағынан қолдансақ, елімізді әлемге танытуға бір құрал ретінде қарасақ – неге жақын таныспасқа?», &#8211; дейді блогер.</p></blockquote>
<p>Еске салсақ, Танымал тревел-блогер <strong>Дастан Мұхамедрахим</strong> <a href="https://tizgin.kz/kk/bloger-dastan-muhamedrahim-qazaqstanda-baruga-bolatyn-top-5-jerdi-atady/">ел ішіндегі ең көркем <strong>5 жерді</strong> </a>атап, олардың ерекшелігін бөлісті. Сондай-ақ, ол Халықаралық волонтерлер жылының <a href="https://tizgin.kz/kk/dastan-satpaev-pen-bydastann-halyqaralyq-volonterler-jylynyn-ja%d2%bbandyq-ambassadorlary-atandy/">жаһандық амбассадорлары</a> атанды.</p>
<div style="width: 464px;" class="wp-video"><video class="wp-video-shortcode" id="video-37976-1" width="464" height="832" preload="metadata" controls="controls"><source type="video/mp4" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/09/whatsapp-video-2026-09-08-at-13.05.32.mp4?_=1" /><a href="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/09/whatsapp-video-2026-09-08-at-13.05.32.mp4">https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/09/whatsapp-video-2026-09-08-at-13.05.32.mp4</a></video></div>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/bloger-dastan-tramptyn-ulymen-tauda-sayahattap-jurip-adasyp-ketti-video/">Блогер Дастан Трамптың ұлымен тауда саяхаттап жүріп адасып кетті (Видео)</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		<enclosure url="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/09/whatsapp-video-2026-09-08-at-13.05.32.mp4" length="0" type="video/mp4" />

			</item>
		<item>
		<title>Персеидтер түні: Жұлдыз жауынын бақылауға арналған толық нұсқаулық</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/perseidter-tuni-juldyz-jauynyn-baqylauga-arnalgan-tolyq-nusqaulyq/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Зарина Қаһарман]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 12 Aug 2026 06:17:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TOP-2]]></category>
		<category><![CDATA[Ерекше]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[аспан]]></category>
		<category><![CDATA[жаз]]></category>
		<category><![CDATA[жұлдыздар]]></category>
		<category><![CDATA[Жұлдыздар жауыны]]></category>
		<category><![CDATA[Қазақстан]]></category>
		<category><![CDATA[персеидтер]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[тамыз]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=34016</guid>

					<description><![CDATA[<p>Бүгін, 12 тамызда, толық Күн тұтылуы болады. Оны ең жақсы көруге болатын аймақтар – Испания, Исландия және Гренландия. Қазақстан тұрғындары бұл сирек астрономиялық құбылысты Астана уақыты бойынша сағат 22:15-тен бастап NASA-ның онлайн тікелей эфирі арқылы тамашалай алады. Сонымен қатар, дәл осы түні аспанда тағы екі ерекше құбылыс байқалады: алты ғаламшардың шеруі және Персеид метеор жауынының &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/perseidter-tuni-juldyz-jauynyn-baqylauga-arnalgan-tolyq-nusqaulyq/">Персеидтер түні: Жұлдыз жауынын бақылауға арналған толық нұсқаулық</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Бүгін, 12 тамызда, толық Күн тұтылуы болады. Оны ең жақсы көруге болатын аймақтар – Испания, Исландия және Гренландия. Қазақстан тұрғындары бұл сирек астрономиялық құбылысты Астана уақыты бойынша сағат 22:15-тен бастап NASA-ның онлайн тікелей эфирі арқылы тамашалай алады. Сонымен қатар, дәл осы түні аспанда тағы екі ерекше құбылыс байқалады: алты ғаламшардың шеруі және Персеид метеор жауынының шарықтау шегі. Бұл – аспан әлемін бақылауға қызығатындар үшін осы жылдың ең әсерлі түндерінің бірі болмақ. <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a> жұлдыздар жауынын қалай, қай бағытта көруге болатыны және қалай дайындалу керектігі туралы ақпарат ұсынады.</strong></p>
<h3><strong>Персеидтер – 2026: ең маңызды метеор жауыны</strong></h3>
<figure id="attachment_34021" aria-describedby="caption-attachment-34021" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img fetchpriority="high" decoding="async" class="size-large wp-image-34021" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-1024x576.jpeg" alt="" width="1024" height="576" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-1024x576.jpeg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-300x169.jpeg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-768x432.jpeg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-1536x864.jpeg 1536w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1-390x220.jpeg 390w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1-1.jpeg 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34021" class="wp-caption-text">Фото: newsbytesapp.com</figcaption></figure>
<p data-start="51" data-end="351">Персеидтер – жылдың ең көп күтілетін метеор ағыны. Ол 2026 жылғы 12 тамыздан 13 тамызға қараған түні шарықтау шегіне жетеді. Биыл бақылауға жағдай өте қолайлы, өйткені 12 тамызда жаңа туған Ай болады. Соның арқасында аспан қараңғы болып, метеорларды анық көруге мүмкіндік туады.</p>
<h3 data-section-id="1d4z5wq" data-start="353" data-end="396"><strong data-start="356" data-end="396">Персеидтер туралы негізгі мәліметтер</strong></h3>
<figure id="attachment_34022" aria-describedby="caption-attachment-34022" style="width: 692px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" class="size-full wp-image-34022" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11-2.jpg" alt="" width="692" height="443" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11-2.jpg 692w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11-2-300x192.jpg 300w" sizes="(max-width: 692px) 100vw, 692px" /><figcaption id="caption-attachment-34022" class="wp-caption-text">Фото: nj.com</figcaption></figure>
<p>Белсенділік кезеңі: 17 шілде – 24 тамыз</p>
<p>Персеидтер 17 шілдеден 24 тамызға дейін белсенді болады, бірақ ең әсерлі көрініс 12–13 тамызға қараған түні күтіледі.</p>
<p>2026 жыл – Персеидтерді бақылауға ең қолайлы сирек жылдардың бірі, себебі шарықтау кезеңінде Ай сәулесі кедергі келтірмейді. Жаңа Айдың арқасында тек жарық метеорларды ғана емес, әдетте Ай жарығында байқалмайтын әлсіз метеорларды да көруге болады.</p>
<p data-start="885" data-end="995"><em><strong data-start="885" data-end="951">Келесі рет 12 тамыздағы жаңа Ай тек 2045 жылы ғана қайталанады</strong>,</em> сондықтан бұл мүмкіндікті жіберіп алмаңыз.</p>
<p data-start="997" data-end="1205">Әдетте Персеидтердің шарықтау кезінде сағатына 100-ге дейін метеор байқалады. Алайда Халықаралық метеор ағындары күнтізбесіне сәйкес, 2026 жылы ағынның белсенділігі әдеттегіден төмен болуы мүмкін.</p>
<h3><strong>Персеидтерді қалай бақылауға болады</strong></h3>
<figure id="attachment_34023" aria-describedby="caption-attachment-34023" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" class="size-large wp-image-34023" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-1024x576.jpg" alt="" width="1024" height="576" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-1024x576.jpg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-300x169.jpg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-768x432.jpg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-1536x864.jpg 1536w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2-390x220.jpg 390w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/111-2.jpg 1672w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34023" class="wp-caption-text">Фото: vertu.com</figcaption></figure>
<ul data-start="1414" data-end="1761">
<li data-section-id="1qvw2x2" data-start="1414" data-end="1478">Бақылауды радиант көкжиектен көтерілгеннен кейін бастаңыз.</li>
<li data-section-id="9x9dqr" data-start="1479" data-end="1541">Қала шамдарынан алыс, қараңғы аспаны бар жерді таңдаңыз.</li>
<li data-section-id="jc7ljb" data-start="1542" data-end="1628">Егер мүмкіндік болса, тауға шыққан дұрыс, өйткені онда тұман мен бұлт аз болады.</li>
<li data-section-id="8ybcvp" data-start="1629" data-end="1681">Кем дегенде бір сағат бақылауға уақыт бөліңіз.</li>
<li data-section-id="1u1cjgj" data-start="1682" data-end="1761">Ыңғайлы болу үшін шезлонг, жиналмалы орындық немесе төсеніш пайдаланыңыз.</li>
</ul>
<h3 data-section-id="1ijqv8a" data-start="1763" data-end="1793"><strong data-start="1766" data-end="1793">Неден аулақ болу керек?</strong></h3>
<ul data-start="1795" data-end="2271">
<li data-section-id="1q4i224" data-start="1795" data-end="1880">Радиантқа тікелей қарамаңыз, өйткені ол жақтағы метеорлар қысқа болып көрінеді.</li>
<li data-section-id="11om5vs" data-start="1881" data-end="1964">Көкжиекке тым төмен қарамаңыз – тұман немесе бұлт көруге кедергі келтіруі мүмкін.</li>
<li data-section-id="13dz88s" data-start="1965" data-end="2074">От жақпаңыз және жарық шамдарды қолданбаңыз. Жарық көздің қараңғылыққа бейімделуіне кедергі жасайды. Оның орнына қызыл жарықты шамды пайдаланыңыз және астрономиялық қолданбада түнгі режимді қосыңыз.</li>
<li>Бір сағат бойы үздіксіз аспанға қарамай, әр 5–10 минут сайын үзіліс жасап тұрыңыз.</li>
</ul>
<h3 data-section-id="bhjp7" data-start="2273" data-end="2316"><strong data-start="2276" data-end="2316">Персеид метеороидтары Жерге жете ме</strong></h3>
<figure id="attachment_34025" aria-describedby="caption-attachment-34025" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-34025" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111-1024x576.jpg" alt="" width="1024" height="576" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111-1024x576.jpg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111-300x169.jpg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111-768x432.jpg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111-390x220.jpg 390w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/1111.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34025" class="wp-caption-text">Фото: timeanddate.com</figcaption></figure>
<p data-start="2318" data-end="2508">Персеидтердің метеороидтары – Свифт–Таттл кометасы қалдырған өте ұсақ шаң мен тас бөлшектері. Олар Жер атмосферасына енген кезде толықтай жанып кетеді, сондықтан Жер бетіне жетпейді. Ал атмосферадан өтіп, Жерге құлайтын ірі ғарыш денелері метеориттер деп аталады.</p>
<h3>«Қаладан 60–70 шақырым алыстаңыз»</h3>
<figure id="attachment_34026" aria-describedby="caption-attachment-34026" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-34026" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111-1024x768.jpg" alt="" width="1024" height="768" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111-1024x768.jpg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111-300x225.jpg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111-768x576.jpg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34026" class="wp-caption-text">Фото: threads.com/@miras_shekenov_vanlife</figcaption></figure>
<p>Саяхатшы, тревэл-блогер, экс-депутатт Мирас Шекенов әлеуметтік желіде қала сыртында метеорлар қалай көрінетіні туралы <a href="https://www.threads.com/@miras_shekenov_vanlife/post/Db7VOJhCJ1s?xmt=AQG0_C3Wh8BqBbpZOYPu5XjO9y09ovS5IuaUQ-HW2mmfjPm-eL3XlTGGae8cMzs_WMjlHHw">сурет салып</a>, Астана тұрғындарына кеңес жазды.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Қаладан тыс жерде Персеид метеорлары дәл осылай көрінеді. Егер бүгін түнде жұлдыз жауынын тамашалауды жоспарласаңыз, ең қолайлы бағыт – <strong data-start="213" data-end="251">оңтүстік-батыс (Қорғалжын тасжолы)</strong>. Бұл жер қараңғы болады және Құс жолы анық көрінеді, Персеидтерді бақылауға өте қолайлы. Бүгін түнде аспан <strong data-start="513" data-end="527">толық ашық</strong> болады, түнгі ауа температурасы <strong data-start="549" data-end="563">+11…+13 °C</strong>. Далада жел болуы мүмкін, сондықтан <strong data-start="602" data-end="619">жылы киініңіз</strong>», &#8211; деп жазды. Мирас Шекенов.</p></blockquote>
<p>Оның жазуынша, аспанды тамашалауға ең қолайлы уақыт: түнгі 01:00–04:30 аралығы.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Қаладан кемінде 60–70 шақырым алыстаңыз. Тасжолдан қауіпсіз жерге бұрылып, ашық далада бақылаңыз. Шезлонгқа немесе карематқа жатып, аспанның кең бөлігін бақылаңыз. Ең қараңғы бағыт – оңтүстік-батыс (азимут 210–230°). Осы тұстан Персеидтердің ұзын әрі жарқын іздерін көру ықтималдығы жоғары. Көлік шамдарын өшіріп, телефон экранына 15–20 минут қарамаңыз – көзіңіз қараңғылыққа бейімделеді. Табиғатты таза ұстаңыз, қоқыс қалдырмаңыз», &#8211; дейді ол.</p></blockquote>
<h3><strong>Персеидтерді анық көру үшін қай аймақты таңдау керек?</strong></h3>
<figure id="attachment_34027" aria-describedby="caption-attachment-34027" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-34027" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-1024x575.jpeg" alt="" width="1024" height="575" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-1024x575.jpeg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-300x169.jpeg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-768x432.jpeg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-1536x863.jpeg 1536w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48-390x220.jpeg 390w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/whatsapp-image-2026-08-12-at-11.08.48.jpeg 1600w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34027" class="wp-caption-text">Фото: https://www.threads.com/@alex_ferrarius</figcaption></figure>
<p>Көкшетайлық фотограф Александр Персеидтерді бақылағысы келетіндер үшін Қазақстанның бірнеше қаласы: Астана, Атырау, Петропавл, Өскемен бойынша аспанды <a href="https://www.threads.com/@alex_ferrarius/post/Db6G45ljYn8/media?xmt=AQG0XohGjpZLqhcCNHzoBsbLKigo8KG7HbwoYb9wAgKWmLmRErWIal2B9z8s21cTbiXdgsXy">тамашалауға қолайлы жерлердің картасын</a> салды.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Персеидтерді жақсы көру үшін түспен белгіленбеген аймақтарға, яғни солтүстік-шығыс бағытқа шыққан дұрыс», &#8211; дейді ол.</p></blockquote>
<p>Сондай-ақ, фотограф Тимур Байгулов Түркістан облысы аймағында <a href="https://www.instagram.com/p/Db01r2fNXhm/">жұлдыздар жауған түнді түсіріп</a>, оқырмандарымен бөлісті.</p>
<h3>Персеидтерге қатысты ең танымал ырым</h3>
<figure id="attachment_34030" aria-describedby="caption-attachment-34030" style="width: 1024px" class="wp-caption alignnone"><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-34030" src="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111-1024x682.jpg" alt="" width="1024" height="682" srcset="https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111-1024x682.jpg 1024w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111-300x200.jpg 300w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111-768x512.jpg 768w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111-1536x1023.jpg 1536w, https://tizgin.kz/wp-content/uploads/2026/08/11111111.jpg 1920w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption id="caption-attachment-34030" class="wp-caption-text">Фото: theweathernetwork.com</figcaption></figure>
<p>Персеидтер ежелден әдемі ырымдар мен романтикалық аңыздарға арқау болған. Соның ең танымалы – аққан жұлдызды көрген сәтте тілек тілеу. Бұл ырымның ғылыми дәлелі болмаса да, көптеген адам оны үміттің, арманның және жаңа бастамалардың символы ретінде қабылдап, бүгінге дейін жалғастырып келеді.</p>
<p>Персеидтер түні – жылдың ең әсем астрономиялық құбылыстарының бірін тамашалап қана қоймай, қала қарбаласынан алыстап, жұлдызды аспан астында ерекше әсер алуға мүмкіндік беретін сирек сәт. Ырымдарға сенсеңіз де, сенбесеңіз де, бұл метеор жауыны адамды армандауға шабыттандырып, ғаламның ғажайып сұлулығын сезінуге мүмкіндік береді. Сондықтан осы ерекше түнді жіберіп алмай, аққан жұлдызды көріп, тілек тілеп көріңіз.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/perseidter-tuni-juldyz-jauynyn-baqylauga-arnalgan-tolyq-nusqaulyq/">Персеидтер түні: Жұлдыз жауынын бақылауға арналған толық нұсқаулық</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Шығыс Қазақстанда жабайы қабандар тобы фототұзаққа түсті</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/shygys-qazaqstanda-jabaiy-qabandar-toby-fototuzaqqa-tusti/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Сауыр Шәйкенов]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 23 Jun 2026 09:36:29 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ерекше]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[Қабандар]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[ШҚО]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=27314</guid>

					<description><![CDATA[<p>Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағында фототұзақ екі қабан ұрғашысын және олардың төлін тіркеді, деп хабарлайды Tizgin.kz. Жануарлар балшықты шалшықтың жанында байқалған. Торайлар ересек қабандармен бірге аумақты зерттеп жүрген. Парк мамандарының айтуынша, балшыққа түсу қабандардың өмірінде маңызды рөл атқарады. Бұл оларға ыстық ауа райында салқындауға және жәндіктерден қорғануға көмектеседі. Фототұзақ арқылы алынған суреттер мамандарға ұлттық &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/shygys-qazaqstanda-jabaiy-qabandar-toby-fototuzaqqa-tusti/">Шығыс Қазақстанда жабайы қабандар тобы фототұзаққа түсті</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағында фототұзақ екі қабан ұрғашысын және олардың төлін тіркеді, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a>.</strong></p>
<p>Жануарлар балшықты шалшықтың жанында байқалған. Торайлар ересек қабандармен бірге аумақты зерттеп жүрген.</p>
<p>Парк мамандарының айтуынша, балшыққа түсу қабандардың өмірінде маңызды рөл атқарады. Бұл оларға ыстық ауа райында салқындауға және жәндіктерден қорғануға көмектеседі.</p>
<p>Фототұзақ арқылы алынған суреттер мамандарға ұлттық парктегі жабайы жануарларды табиғи ортада бақылауға және олардың популяциясының жағдайын қадағалауға мүмкіндік береді.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/shygys-qazaqstanda-jabaiy-qabandar-toby-fototuzaqqa-tusti/">Шығыс Қазақстанда жабайы қабандар тобы фототұзаққа түсті</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Жамбыл облысында қар барысы алғаш рет бейнетұзаққа түсіп қалды</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/jambyl-oblysynda-qar-barysy-algash-ret-beinetuzaqqa-tusip-qaldy/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Сауыр Шәйкенов]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 16 Jun 2026 09:25:32 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TOP-2]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[Жамбыл облысы]]></category>
		<category><![CDATA[Қар барысы]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[экология]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=26662</guid>

					<description><![CDATA[<p>Жамбыл облысының тауларында қар барысы алғаш рет фототұзаққа түсірілді. Енді бұл аумақ ерекше қорғалатын табиғи аймаққа айналуы мүмкін, деп хабарлайды Tizgin.kz порталы «ҚазАқпарат» агенттігіне сілтеме жасап. Қар барысы 4 қаңтар күні Меркі орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің аумағында тіркелген. БҰҰ Даму бағдарламасының жануарлар дүниесін басқару жүйесі жөніндегі сарапшысы Айман Омарбекованың айтуынша, &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/jambyl-oblysynda-qar-barysy-algash-ret-beinetuzaqqa-tusip-qaldy/">Жамбыл облысында қар барысы алғаш рет бейнетұзаққа түсіп қалды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Жамбыл облысының тауларында қар барысы алғаш рет фототұзаққа түсірілді. Енді бұл аумақ ерекше қорғалатын табиғи аймаққа айналуы мүмкін, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a> порталы <a href="https://www.inform.kz/ru/snezhnyy-bars-vpervye-popal-na-video-v-zhambylskoy-oblasti_a3607631">«ҚазАқпарат»</a> агенттігіне сілтеме жасап.</strong></p>
<p>Қар барысы 4 қаңтар күні Меркі орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің аумағында тіркелген.</p>
<p>БҰҰ Даму бағдарламасының жануарлар дүниесін басқару жүйесі жөніндегі сарапшысы Айман Омарбекованың айтуынша, бұл – Жамбыл облысы аумағында қар барысының бар екендігін ресми түрде растаған алғашқы дерек.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Бұл – Батыс Тянь-Шань өңірі. Бұған дейін мұнда қар барысы мекендейді деген болжам болғанымен, еш жерде нақты тіркелмеген еді. Бірде қорықшылардың бірі қар барысын ұялы телефонға кездейсоқ түсірген, алайда бейне анық болмаған. Ал бұл жолы оның бар екені ресми түрде расталып отыр. Болашақта бұл аумақ ерекше қорғалатын аймаққа айналуы тиіс. Қазіргі таңда ол орман шаруашылығының қарамағында», &#8211; деді Айман Омарбекова.</p></blockquote>
<p>Оның айтуынша, өңірде қар барысының болуы тау экожүйесінің, қоректік базаның жақсы жағдайда екенін, сондай-ақ Меркі орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі коммуналдық мемлекеттік мекемесі қызметкерлерінің табиғатты қорғау бағытындағы жұмысының тиімділігін көрсетеді.</p>
<p>Алдын ала мәлімет бойынша, қар барысы шамамен бір жаста. Жақын уақытта оның іздерін зерттеу арқылы нақты жасы анықталмақ.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/jambyl-oblysynda-qar-barysy-algash-ret-beinetuzaqqa-tusip-qaldy/">Жамбыл облысында қар барысы алғаш рет бейнетұзаққа түсіп қалды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Қостанайдағы көлге аққулар қонды</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/qostanaidagy-kolge-aqqular-qondy/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Сауыр Шәйкенов]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 26 May 2026 10:33:10 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[Қоғам]]></category>
		<category><![CDATA[аққулар]]></category>
		<category><![CDATA[көл]]></category>
		<category><![CDATA[Қостанай]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=24514</guid>

					<description><![CDATA[<p>Салтанатты шараға дәстүрлі ленталарын таққан мектеп түлектері қатысты, деп хабарлайды Tizgin.kz порталы «Костанайские новости» сайтына сілтеме жасап. «Әуежай» шағын ауданындағы көл маңында №32 мектеп пен Ә.Бөкейхан атындағы мектеп орналасқан. Әдетте соңғы қоңырау күні оқушылар көгершін ұшырса, бұл жолы түлектер айдында жүзген аққуларды тамашалады. Бұл шараға Қостанай қаласының әкімі Марат Жүндібаев қатысты. Қостанай әкімі бұған дейін &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/qostanaidagy-kolge-aqqular-qondy/">Қостанайдағы көлге аққулар қонды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Салтанатты шараға дәстүрлі ленталарын таққан мектеп түлектері қатысты, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a> порталы «<a href="https://kstnews.kz/novye-obitateli-poyavilis-na-ozere-tarelochka-v-kostanae/">Костанайские новости</a>» сайтына сілтеме жасап.</strong></p>
<p>«Әуежай» шағын ауданындағы көл маңында №32 мектеп пен Ә.Бөкейхан атындағы мектеп орналасқан. Әдетте соңғы қоңырау күні оқушылар көгершін ұшырса, бұл жолы түлектер айдында жүзген аққуларды тамашалады.</p>
<p>Бұл шараға Қостанай қаласының әкімі Марат Жүндібаев қатысты. Қостанай әкімі бұған дейін көлді кең көлемде тазалау және тереңдету жұмыстарын бастаған болатын. Қыс мезгілінде «Тарелочка» көлінен мыңдаған текше метр шөгінді, қамыс және қоқыс шығарылды. Жүндібаев аққуларды көлге қондыру идеясын ұсынған еді. Жобаны DK Alliance LLC қолдады. Құстарға арналған суға үйшік орнатылды, енд3 олардың бейімделуі бақыланады.</p>
<p>Сыбырлақ аққулар адамдардың жанындағы өмірге жақсы бейімделеді және көбінесе бір су айдынында көптеген жылдар бойы қалады. Егер құстардың тамағы, тыныштығы және ашық суы жеткілікті болса, олар тез арада сол жерге үйреніп, оны өздерінің тұрақты мекені ретінде қабылдай алады.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/qostanaidagy-kolge-aqqular-qondy/">Қостанайдағы көлге аққулар қонды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ақтаудағы аққулар тұрғындарды таңғалдырды: маман жауабы</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/aqtaudagy-aqqular-turgyndardy-tangaldyrdy-maman-jauaby/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Сауыр Шәйкенов]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 25 May 2026 09:02:10 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[Қоғам]]></category>
		<category><![CDATA[аққулар]]></category>
		<category><![CDATA[Ақтау]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=24348</guid>

					<description><![CDATA[<p>Қала тұрғындары аққулардың неге мұндай уақытта бұл аймақта жүргеніне таң қалды, деп хабарлайды Tizgin.kz порталы Lada.kz сайтына сілтеме жасап. «ECO-SOCIAL» қоғамдық бірлестігінің атқарушы директоры және Орталық Азияға арналған Рамсар аймақтық бастамасының Қазақстандағы PR өкілі Әділбек Қозыбақов түсіндіргендей, бұл жерде ерекше ештеңе жоқ. Оның айтуынша, бейнежазбада мылқау аққу түсірілген болуы мүмкін. «Бұл таңқаларлық жағдай емес. Мылқау &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/aqtaudagy-aqqular-turgyndardy-tangaldyrdy-maman-jauaby/">Ақтаудағы аққулар тұрғындарды таңғалдырды: маман жауабы</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Қала тұрғындары аққулардың неге мұндай уақытта бұл аймақта жүргеніне таң қалды, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a> порталы <a href="https://www.lada.kz/aktau_news/ecology/153475-pochemu-lebedi-ostaiutsia-na-kaspii-bliz-aktau-mnenie-eksperta.html">Lada.kz</a> сайтына сілтеме жасап.</strong></p>
<p>«ECO-SOCIAL» қоғамдық бірлестігінің атқарушы директоры және Орталық Азияға арналған Рамсар аймақтық бастамасының Қазақстандағы PR өкілі Әділбек Қозыбақов түсіндіргендей, бұл жерде ерекше ештеңе жоқ.</p>
<p>Оның айтуынша, бейнежазбада мылқау аққу түсірілген болуы мүмкін.</p>
<blockquote class="quote-light"><p>«Бұл таңқаларлық жағдай емес. Мылқау аққулар біздің аймақта тек күзде, қыста және көктемде ғана кездеспейді. Олар жазда аз болса да ұя салады», &#8211; деп түсіндірді маман.</p></blockquote>
<p>Әділбек Қозыбақов сегіз жылдан бері Қаракөл көлінде аққу жұптарын балапандарымен бақылап келеді.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/aqtaudagy-aqqular-turgyndardy-tangaldyrdy-maman-jauaby/">Ақтаудағы аққулар тұрғындарды таңғалдырды: маман жауабы</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Жолақты гиена: Маңғыстауда сирек кездесетін жануарлар қайта пайда болды</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/jolaqty-giena-mangystauda-sirek-kezdesetin-januarlar-qaita-paida-boldy/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Сауыр Шәйкенов]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 20 May 2026 11:30:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[Қоғам]]></category>
		<category><![CDATA[жан-жануар]]></category>
		<category><![CDATA[жолақты гиена]]></category>
		<category><![CDATA[Маңғыстау облысы]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=23875</guid>

					<description><![CDATA[<p>Үстірт аумағы Қазақстандағы ең аз зерттелген әрі бірегей жабайы табиғат бұрыштарының бірі болып қала береді. Маңғыстау облысында ұсталды деген болжаммен тараған жолақты гиенаның фотосы желіде пайда болғаннан кейін, өңірде Үстірттің сирек жануарлары туралы әңгіме қайта жанданды, деп хабарлайды Tizgin.kz. Lada.kz тілшісі Қазақстан Республикасы Зоология институтының биоценология және аңшылықтану зертханасының меңгерушісі, Маңғыстау фаунасын 1980-жылдардың ортасынан бері &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/jolaqty-giena-mangystauda-sirek-kezdesetin-januarlar-qaita-paida-boldy/">Жолақты гиена: Маңғыстауда сирек кездесетін жануарлар қайта пайда болды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Үстірт аумағы Қазақстандағы ең аз зерттелген әрі бірегей жабайы табиғат бұрыштарының бірі болып қала береді. Маңғыстау облысында ұсталды деген болжаммен тараған жолақты гиенаның фотосы желіде пайда болғаннан кейін, өңірде Үстірттің сирек жануарлары туралы әңгіме қайта жанданды, деп хабарлайды <a href="http://Tizgin.kz">Tizgin.kz</a>.</strong></p>
<p><a href="https://www.lada.kz/in_details/153294-polosataia-giena-v-mangistau-redkie-zhivotnye-snova-poiavliaiutsia-v-regione.html">Lada.kz</a> тілшісі Қазақстан Республикасы Зоология институтының биоценология және аңшылықтану зертханасының меңгерушісі, Маңғыстау фаунасын 1980-жылдардың ортасынан бері зерттеп келе жатқан және қабыландарды, балжегіштерді және басқа да сирек жыртқыштарды іздеу экспедицияларына жеке қатысқан ғалым Константин Плаховпен сұхбаттасты.</p>
<p>Белгілі болғандай, гиенаға қатысты оқиға өңірдегі жалғыз таңғаларлық жағдай емес. Ғалымның айтуынша, соңғы ондаған жыл ішінде Маңғыстауда қабыландардың, қарақалдардың, балжегіштердің және басқа да сирек жануарлардың пайда болғаны тіркелген. Ал Үстірт аумағы Қазақстандағы ең аз зерттелген әрі бірегей жабайы табиғат бұрыштарының бірі болып қала береді.</p>
<p><strong>«Маңғыстау — менің туған жерім десем болады»</strong></p>
<p data-start="400" data-end="459">Ғалымды Маңғыстаумен қырық жылға жуық еңбек байланыстырады.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="461" data-end="685" data-is-last-node="" data-is-only-node="">«Мен жұмысымды Үстірт қорығы енді құрылған кезде бастадым. Бұл – 1985 жыл болатын. Содан кейін мұнда экспедициялармен үнемі келіп тұрдым. Маңғыстау менің туған өлкеге айналды», &#8211; дейді Константин Николаевич.</p>
</blockquote>
<p>Дәл осы Зоология институтының экспедициялары өз уақытында өңірде балжегіш пен қабыланның мекендейтінін дәлелдеді. Бұл жануарлар ұзақ уақыт бойы Қазақстан үшін аңызға айналған жануарлар еді.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="196" data-end="457">«2018 жылы біздің экспедиция Маңғыстау аумағында қабыланның тұрақты түрде пайда болатынын дәлелдеді. Ал одан да ертерек біз балжегіштің бар екенін растадық. Бұл шынымен таңғаларлық аң. Оны әлемдегі ең қорықпайтын жыртқыштардың бірі деп санайды», &#8211; дейді ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="459" data-end="494"><strong data-start="459" data-end="494">30 жылда</strong><strong> бар болғаны</strong><strong> төрт гиена</strong></p>
<p data-start="496" data-end="647">Плаховтың айтуынша, жолақты гиенаға қатысты оқиға — сенсация емес, керісінше Үстірт табиғатында жүріп жатқан үдерістердің сирек болса да заңды жалғасы.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="649" data-end="951">«Алғашқы белгілі жағдай 1995 жылы болған. Сол кезде Маңғыстауда белгісіз жыртқыштың жылқыларға шабуыл жасағаны тіркелді. Ал 1996 жылы аңшы Ақшабай Алдабергенов Керті ауданында қасқыр қақпанына гиенаны түсірген. Мен сол теріні өз көзіммен көрдім», &#8211; деп еске алады ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="953" data-end="1014">Келесі табылған дерек шамамен жиырма жыл өткен соң тіркелген.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="1016" data-end="1257" data-is-last-node="" data-is-only-node="">«2012 жылы Үстірт қорығының қызметкерлері Қарынжарық құмдарынан гиенаның екі бас сүйегін тапты. Соның бірі әлі күнге дейін қорық музейінде сақтаулы», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p>Сонымен қатар, ғалым Маңғыстауда гиеналардың тұрақты популяциясы бар деп айтуға әлі ерте екенін атап өтеді.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="108" data-end="248">«Сірә, бұл Түркіменстаннан келген жекелеген жануарлардың көші-қоны туралы болып отыр. Бұлар жаңа аумақ іздеп өте алысқа кетуі мүмкін», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p data-start="250" data-end="283"><strong data-start="250" data-end="283">Бұл — африкалық гиеналар емес</strong></p>
<p data-start="285" data-end="514">Сурет тарағаннан кейін өңір тұрғындарының көбі шынымен қорқып қалған: көпшілік санасында гиена қауіпті африкалық жыртқыш ретінде қабылданады. Алайда ғалымның айтуынша, жолақты гиена өзінің дақты туысынан айтарлықтай ерекшеленеді.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="516" data-end="789">«Бұл гиеналар топтасып өмір сүрмейді және ұйымдасқан түрде аң ауламайды. Олар — жалғыз жүретін жануарлар. Көбіне өлексемен қоректенеді. Өлген немесе әлсіреген жануарды жейді. Теориялық тұрғыда бөлініп қалған қозыны алып кетуі мүмкін, бірақ бұл олардың негізгі қорегі емес», &#8211; дейді ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="791" data-end="925">Плаховтың түсіндіруінше, 90-жылдардағы үйдегі малға жасалған шабуылдар көбіне Үстіртте жабайы жемтіктің азаюымен байланысты болған.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="927" data-end="1165" data-is-last-node="" data-is-only-node="">«Сол кезде қарақұйрықтар, киіктер, Үстірт арқары жойылып кетті. Жыртқыштарға қорек жетіспеді. Қазір жағдай біртіндеп жақсарып келеді.  Жабайы жануарлардың саны қалпына келіп жатыр, сәйкесінше үй малына деген қызығушылық та азаюда», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p><strong>Маңғыстауда неге сирек жануарлар көбейе бастады</strong></p>
<p data-start="53" data-end="149">Ғалымның пікірінше, сирек жануарлардың «қайта оралуының» себебі  климат немесе көші-қон ғана емес.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="151" data-end="394">«Үстіртте адамдар азайып келеді. Браконьерлік те төмендеді. Қазіргі жастар бұрынғыдай аңшылыққа аса қызықпайды. Статистикаға қарасақ, тіркелген аңшылардың шамамен жартысы ғана белсенді аңшылықпен айналысады, оның өзі көбіне құсқа бағытталған», &#8211; дейді ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="396" data-end="504">Плаховтың айтуынша, жануарларға бұрынғы мекендеріне еркін оралуға мүмкіндік пайда болуда.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="506" data-end="665">«Мысалы, қабылан үшін Түрікменстаннан өту мүмкіндігі пайда болды да, қабылан қайта келе бастады», &#8211; дейді ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="667" data-end="709"><strong data-start="667" data-end="709">Қарақал, балжегіш және «алып жыландар»</strong></p>
<p data-start="711" data-end="790">Бүгінде өңірде гиена ғана емес, басқа да сирек жануарларды кездестіруге болады.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="792" data-end="1016" data-is-last-node="" data-is-only-node="">«Маңғыстауда қарақал — шөл сілеусіні тіршілік етеді. Балжегіш бар. Жыландардың да өте қызық түрлері кездеседі. Қазір адамдар табиғатқа жиірек шыға бастады, сол себепті бұрын байқалмай келген жануарларды көбірек көріп жүр», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p>Ғалымның айтуынша, өңір тұрғындары ірі жыландарды жиі көріп, оларды қауіпті мақұлықтар деп ойлап қорқып жатады.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="113" data-end="267">«Қазір «алып жылан» деп жүргендері көбіне Паллас қарашұбар жыланы. Бұрын оны төрт жолақты қарашұбар деп атаған. Өзі үлкен, қорқынышты болып көрінгенмен, мүлде зиянсыз», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p data-start="269" data-end="313">Плаховты ең көп алаңдататыны – браконьерлік емес, туризмнің бақылаусыз дамуы. Әсіресе, Бозжыра маңында.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="434" data-end="661">«Мен бірнеше жыл бұрын Бозжырада қонақүй салуға қарсы шықтым. Жол  мен жаппай туризм бұрын қарақұйрықтар еркін жүрген аумақтарды бұзып жатыр», &#8211; дейді ғалым.</p>
</blockquote>
<p data-start="663" data-end="736">Ғалымның айтуынша, жануарлар үшін тыныш аймақтар мен суаттар аса маңызды.</p>
<blockquote class="quote-light">
<p data-start="738" data-end="939" data-is-last-node="" data-is-only-node="">«Ғылымда «тіршілік ету стациялары» деп аталатын аумақтар бар. Бұл жануарлар адамның тұрақты қатысуынсыз өмір сүре алатын жерлер. Сол жерлерге туристер жаппай келе бастаса, жануарлар ол жерден кетеді», &#8211; дейді ол.</p>
</blockquote>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/jolaqty-giena-mangystauda-sirek-kezdesetin-januarlar-qaita-paida-boldy/">Жолақты гиена: Маңғыстауда сирек кездесетін жануарлар қайта пайда болды</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Табиғи және тарихи ескерткіштерді бүлдіргендер қылмыстық жауапкершілікке тартылады — ІІМ</title>
		<link>https://tizgin.kz/kk/tabigi-jane-tarihi-eskertkishterdi-buldirgender-qylmystyq-jauapkershilikke-tartylady-iim/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Мейрамбек Қосжан]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 10 May 2026 13:07:37 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TOP-2]]></category>
		<category><![CDATA[Жаңалықтар]]></category>
		<category><![CDATA[ескерткіш]]></category>
		<category><![CDATA[табиғат]]></category>
		<category><![CDATA[тарих]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://tizgin.kz/?p=22731</guid>

					<description><![CDATA[<p>Кейінгі кезде әлеуметтік желілерде “хайп” жасау және видео жариялау мақсатында табиғи және тарихи нысандарды бүлдіру жағдайлары жиілеп отыр. Мұндай әрекеттер елдің мәдени және табиғи мұрасына зиян келтіріп, заңмен көзделген жауапкершілікке әкеп соғады, деп хабарлайды Polisia.kz. Табиғи ескерткіштер, қорықтар, ұлттық парктер және тарихи нысандар — Қазақстан Республикасының ұлттық қазынасы және мемлекет қорғауында. Жартастарға, ескерткіштерге және өзге &#8230;</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/tabigi-jane-tarihi-eskertkishterdi-buldirgender-qylmystyq-jauapkershilikke-tartylady-iim/">Табиғи және тарихи ескерткіштерді бүлдіргендер қылмыстық жауапкершілікке тартылады — ІІМ</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Кейінгі кезде әлеуметтік желілерде “хайп” жасау және видео жариялау мақсатында табиғи және тарихи нысандарды бүлдіру жағдайлары жиілеп отыр. Мұндай әрекеттер елдің мәдени және табиғи мұрасына зиян келтіріп, заңмен көзделген жауапкершілікке әкеп соғады, деп хабарлайды <a href="http://Polisia.kz.">Polisia.kz. </a></strong></p>
<p>Табиғи ескерткіштер, қорықтар, ұлттық парктер және тарихи нысандар — Қазақстан Республикасының ұлттық қазынасы және мемлекет қорғауында. Жартастарға, ескерткіштерге және өзге де мәдени әрі табиғи объектілерге жазу жазу, оларды зақымдау – заң бұзу деп танылады.</p>
<p>Бұл үшін жауапкершілік қарастырылған. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 294-бабына (Вандализм) сәйкес, мемлекет қорғауындағы объектілерді бүлдіргені үшін 100-ден 2000 АЕК-ге дейін айыппұл салу, қоғамдық жұмыстарға тарту, 50 тәулікке дейін қамау, бас бостандығын шектеу немесе үш жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделген. ІІМ еске салады: өз еліңнің табиғаты, тарихы және айналаға құрмет көрсету – әр азаматтың міндеті.</p>
<p>Вандализмнің кез келген көрінісі қатаң құқықтық бағасын алады, себебі Заң мен тәртіп әр азаматтың жауапкершілігіне негізделген, ал мұндай құқық бұзушылықтар үшін қатаң жаза бар.</p>
<p>Сообщение <a href="https://tizgin.kz/kk/tabigi-jane-tarihi-eskertkishterdi-buldirgender-qylmystyq-jauapkershilikke-tartylady-iim/">Табиғи және тарихи ескерткіштерді бүлдіргендер қылмыстық жауапкершілікке тартылады — ІІМ</a> появились сначала на <a href="https://tizgin.kz/kk">Tizgin kz</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
