Ашық деректер негізінде BBC «Медиазона» басылымымен, еріктілер тобымен бірлесіп, Украинаға жасалған толыққанды басқыншылық кезінде қаза тапқан 124 832 ресейлік әскери қызметшінің аты-жөнін анықтады. Олардың кемі 11 250-і 11 ақпаннан бастап — яғни Мәскеу мен Вашиңтон арасындағы Украинаның соғысты аяқтау жөніндегі ресми келіссөздері басталған күннен бері қаза тапқан, деп хабарлайды Tizgin.kz.
Бұл санға басылым 2025 жылғы 11 ақпаннан бүгінгі күнге дейін қаза тапқан барлық ресейлік сарбаздарды енгізген. Егер өлімнің нақты күні белгісіз болса, онда ашық дереккөздердегі қаза туралы мәлімет жарияланған күн ескерілді. Осы кезеңдегі шынайы қаза саны, әрине, бұдан да жоғары болуы мүмкін.
Украинадағы соғыста қаза тапқан ресейлік әскери қызметшілер. 2025 жылғы 22 тамыздағы жағдай бойынша ең көп шығын жөнінде Башқұртстан Республикасының билігі мен БАҚ хабарлады — 6117 адам.
Қаза тапқандардың 27%-ы — еріктілер. Салыстырмалы түрде, 2023 жылы олардың үлесі жалпы шығынның небәрі 14%-ын ғана құраған.
Бұрынғы сотталғандарға соғыста қаза тапқандардың 14,5%-ы тиесілі. Бұл санаттың үлесі біртіндеп азайып келеді — себебі тергеушілер мен адвокаттар айыпталушылар мен күдіктілерді ресейлік армиямен келісімшартқа қол қойса, қылмыстық жауапкершіліктен құтылу мүмкіндігі бар екені жөнінде міндетті түрде хабардар етуге тиіс. Мұндай жағдайда адамдар сотпен кінәлі деп танылмағандықтан, біз оларды сотталғандарға емес, еріктілер қатарына қосамыз.
Қаза тапқандардың шамамен 11%-ы — мобилизацияланғандар. Алайда олардың нақты шығыны әлдеқайда жоғары болуы ықтимал, себебі некрологтарда марқұмның нақты мәртебесі жиі көрсетілмейді. Сондықтан адамның майданға ерікті түрде барғанын не мобилизацияланғанын анықтау мүмкін болмайды.
ОФИЦЕРЛЕР МЕН САРБАЗДАР
Ресей офицерлер арасында да шығынға ұшырауда — басқыншылық басталғаннан 22 тамызға дейін барлығы 5621 адам қаза тапқан. Олардың ішінде 12 генерал бар (соның ішінде 8,5 жылға сотталған ІІМ-нің генерал-майоры Андрей Головацкий).
17 тамызда тағы бір генерал, «Север» тобының орынбасар қолбасшысы Эседулла Абачев соғыста жараланды. Дағыстан басшысы Сергей Меликовтың айтуынша, Абачев «шекаралық аудандардың бірінде» болған. Генерал ауруханаға жеткізілді, дәрігерлер оның жағдайын ауыр деп бағалады. Украина Қорғаныс министрлігінің Бас барлау басқармасы (ГУР) 17 тамыз күні Абачевтің жараланғанын растады. ГУР дерегінше, украин әскері Курск облысындағы Рыльск–Хомутовка трассасында ресейлік колоннаға соққы берген, соның салдарынан генералдың қолы мен аяқтары кесіліп тасталды. Абачев Украинадағы соғысқа толыққанды басқыншылықтың алғашқы күнінен қатысып келген, ал 2022 жылғы сәуірде президент Владимир Путин оған «Ресей Батыры» атағын берген.
2022 жылдың жазына қарай ресейлік әскерлер жабдықтау мен байланыс жүйесін біршама жолға қойды — генералдар мен басқа жоғары шенді офицерлерді тылға ауыстырды. Келесі бір жыл ішінде жоғарғы офицерлік құрам арасынан қаза тапқандар тіркелмеді.
2023 жылдың жазында украиндер батыс одақтастарынан алыс қашықтыққа соққы беретін артиллериялық жүйелер алған соң, ресейлік генералдар дәлме-дәл соққылардан қаза бола бастады. 2024 жылдың соңына қарай жаңа үрдіс байқалды — генералдардың қастандық салдарынан өлімі. Мәселен, Мәскеуде радиациялық, химиялық және биологиялық қорғаныс әскері басшысы Игорь Кириллов өлтірілді. Генерал үйінен көлікке мінуге шыққанда, подъезд алдында тұрған жарылғыш зат қойылған самокат қашықтан іске қосылды.
ЖАЛПЫ БАҒАЛАУ
Шынайы шығын көлемі, сөзсіз, ашық дереккөздерде көрсетілгеннен әлдеқайда жоғары. BBC-ге сұхбат берген әскери сарапшылардың бағалауынша, ресейлік зираттар, ескерткіштер мен некрологтардағы деректер жалпы қаза тапқандардың тек 45%-дан 65%-ына дейін ғана көрсетеді.
Себептердің бірі — соңғы айларда қаза тапқан көптеген әскери қызметшілердің денесі әлі де ұрыс даласында қалуы мүмкін. Оларды эвакуациялау жаңа шығындар қаупін тудырады, себебі сарбаздар дрондардың шабуылына осал болып қалады.
Жоғарыдағы бағалауларды ескерсек, Ресей тарапының қаза болғандарының саны 192 049 бен 277 404 адам аралығында болуы ықтимал.
Жалпы шығын саны айтарлықтай артады, егер Украинаға қарсы соғысқа қатысқан өзін-өзі жариялаған Донецк және Луганск «республикаларының» құрамаларындағы әскери қызметшілерді де есепке алсақ.
2022 жылдың желтоқсанынан бастап ДНР билігі шығын жөніндегі ақпаратты жарияламай қойды, ал ЛНР мұндай деректерді мүлде ашқан жоқ. Бар некрологтар мен ұзақ уақыт бойы байланысқа шықпаған ЛДНР жауынгерлері туралы хабарламаларды зерттей отырып, басылым 2024 жылғы қыркүйектің соңына қарай бұл құрамалардағы қаза тапқандар саны 21 000-нан 23 500-ге дейін болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Кейіннен BBC ЛДНР-дан қаза тапқан жауынгерлерді ресейлік армия құрамындағы шетелдіктер ретінде есептей бастады.
Осылайша, жиналған деректерге сүйене отырып, жалпы проресейлік күштер арасындағы қаза тапқандар саны 213 049-300 904 әскери қызметші аралығында деп болжауға болады.
