ХАМАС соңғы тұтқынның мәйітін қайтарғаннан кейін Израиль Газадағы секторды толық демилитаризациялауға басымдық беріп отыр. Ол жерде Палестина мемлекетін құру туралы әңгіме жоқ, деп мәлімдеді елдің премьер-министрі Биньямин Нетаньяху. Бұл туралы DW басылымы жазады.
Израиль Газа секторында Палестина мемлекетін құруға жол бермейді, ал өңірді қалпына келтіру ХАМАС радикалды исламистік қозғалысын демилитаризациялау және толық қарусыздандыру жүзеге асқанға дейін басталмайды. 27 қаңтар күні Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху осылай деп мәлімдеді. Оның айтуынша, Израиль Иордан өзенінен Жерорта теңізіне дейінгі бүкіл аумақты, соның ішінде Газа секторын да бақылауда ұстауды көздейді.
«Мен Газаны демилитаризацияламай тұрып қалпына келтіруге рұқсат береміз деген мәлімдемелерді қазірдің өзінде естіп жүрмін. Бұл болмайды. Біз Газада түрік және катар әскерлерін орналастырамыз дегенді де естідім. Бұл да болмайды. Мен Газада палестиналық мемлекет құруға жол беремін деген сөздерді де естіп жүрмін. Мұндай болған емес және болмайды», – деген Нетаньяхудың сөзін The Times of Israel басылымы келтіреді.
Израиль премьер-министрі 26 қаңтар күні соңғы тұтқын – 24 жастағы Ран Гвилидің мәйіті қайтарылғаннан кейін Израиль ХАМАС-тың қару-жарағын жоюға және Газа секторын демилитаризациялауға басымдық беріп отырғанын атап өтті. Бұл шараларға содырлардың туннельдерін жою да кіреді. Нетаньяхудың айтуынша, бұл мақсатқа оңай жолмен де, күрделі жолмен де қол жеткізіледі, бірақ «кез келген жағдайда» жүзеге асады.
Таяу Шығыстағы қақтығыстың ушығуы
Таяу Шығыстағы жағдай 2023 жылғы 7 қазанда күрт шиеленісті. Еуроодақ пен АҚШ террористік ұйым деп таныған радикалды исламистік ХАМАС қозғалысы Израильге ауқымды шабуыл жасады. Содырлар Израильге жаппай зымыран соққысын жасап, ел аумағына басып кіріп, қазіргі Израиль мемлекеті тарихындағы бейбіт тұрғындарға қарсы ең ірі қырғынды ұйымдастырды. Шамамен 1200 адам қаза тапты. Сонымен қатар 250-ге жуық адамды тұтқынға Газа секторына алып кетті. Тұтқындардың бір бөлігі айырбастау арқылы немесе босатылса, бір бөлігі қаза тапты.
Бұған жауап ретінде Израиль ХАМАС-қа қарсы соғыс жариялады. Құрлықтағы операциялар мен Газа секторын бомбалау барысында 71 мыңнан астам палестиналық қаза тауып, шамамен 170 мың адам жараланған. Мұндай деректі ХАМАС бақылауындағы денсаулық сақтау министрлігі келтіреді. Алайда ведомство статистиканың қалай жасалғанын, оның ішінде қаза тапқандардың арасында қанша содыр болғанын және табиғи себептермен көз жұмғандардың есепке алынған-алынбағанын нақтыламайды.
Бітім және Трамптың Газа бойынша бейбіт жоспары
2025 жылы қазанда Израиль билігі мен ХАМАС АҚШ президенті Дональд Трамп әкімшілігі әзірлеген бейбіт жоспар аясында атысты тоқтатуға келісті. Келісімдердің орындалуына АҚШ, Түркия, Катар және Мысыр кепіл болды. Қақтығыстың алғашқы кезеңінде ХАМАС тірі қалған барлық израильдік тұтқындарды Израиль түрмелеріндегі палестиналық тұтқындарды босату шартымен қайтарды.
Қаңтар айының ортасында Ақ үй Трамптың Газа секторындағы соғыс қимылдарын аяқтауға арналған жоспарының екінші кезеңі басталғанын мәлімдеді. Бұл кезең аясында өңірді уақытша басқаруды өз мойнына алатын «Бейбітшілік кеңесі» мен оған есеп беретін Ұлттық комитет құрылады. Кейін бұл міндетті Палестина ұлттық әкімшілігі қабылдауы тиіс.
