Қазақстанда балалардың 7,4 пайызы жыныстық сипаттағы контент көреді – депутат
Қазақстанда балалардың 7,4 пайызы айына кемінде бір рет жыныстық сипаттағы контент көрсе, 7,1 пайызы осындай мазмұндағы хабарламалар алады. Бұл деректерді келтірген «Әділет» партиясы фракциясының мүшесі, Құрылтай депутаты Әсел Баденова балалардың интернеттегі қауіпсіздігін күшейту қажеттігін мәлімдеді, хабарлайды Tizgin.kz.
Ол киберфлешингке қатысты заңнамалық жауапкершілік мәселесін көтеріп, Ішкі істер министрі Ержан Сәденовке депутаттық сауал жолдады.
Балалардың 7,1 пайызына жыныстық сипаттағы хабарламалар келеді
Депутаттың айтуынша, балаларды қорғау шаралары тек мектепте, көшеде немесе қоғамдық орындарда қауіпсіздікті қамтамасыз етумен шектелмеуі тиіс. Өйткені қазіргі кезде интернет пен әлеуметтік желілер балалар өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Әсел Баденова цифрлық кеңістіктегі қауіптердің бірі ретінде киберфлешинг мәселесін көтерді.
Киберфлешинг – адамның келісімінсіз, оның сұрауынсыз әлеуметтік желілер, мессенджерлер немесе басқа да цифрлық арналар арқылы жыныстық сипаттағы суреттер мен материалдарды жіберу.
«Бүгінде цифрлық орта өмірдің бір бөлігіне айналды. Ал дәл осы ортада балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуіміз керек. Сондай қауіптің бірі – киберфлешинг, яғни адамның сұрауынсыз әлеуметтік желілер немесе басқа цифрлық арналар арқылы жыныстық сипаттағы суреттер мен материалдарды жіберу», – деді депутат.
Ол «Қазақстан балалары – 2026–2030» құжатына қатысты зерттеу деректеріне назар аударды.
Келтірілген мәліметтерге сәйкес:
- Балалардың 7,4 пайызы айына кемінде бір рет жыныстық сипаттағы контент көреді;
- Балалардың 7,1 пайызы жыныстық сипаттағы хабарламалар алады.
Депутат бұл көрсеткіштер балалардың цифрлық кеңістікте түрлі қауіпке тап болуы мүмкін екенін көрсететінін атап өтті. Оның пікірінше, мұндай жағдайлардың алдын алу үшін құқықтық тетіктерді жетілдіріп, балалар мен ата-аналарға қолжетімді көмек көрсету жүйесін қалыптастыру қажет.
«Балаларға қатысты жыл сайын 800-ден астам қылмыс тіркеледі»
Әсел Баденова Ішкі істер министрлігінің балаларға қатысты қылмыстар жөніндегі статистикасын да келтірді. Оның айтуынша, Қазақстанда жыл сайын балаларға қатысты 800-ден астам қылмыс тіркеледі. Ал 2026 жылдың алғашқы сегіз айында осындай 624 қылмыс есепке алынған. Депутаттың пікірінше, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құқық бұзушылық орын алғаннан кейін ғана шара қолдану жеткіліксіз. Қауіпті әрекеттердің алдын алу маңызды.
«Қылмыс белгілері жоқ, бірақ балаға жыныстық сипаттағы материалдарды қасақана жіберген адамға қандай жауапкершілік қарастырылған? Ең маңыздысы, осындай жағдайларда мемлекетте нақты механизм, ал ата-аналар мен балаларда көмек алу мүмкіндігі болуы керек. Қауіпті әрекеттер трагедияға айналмас бұрын оның алдын алу керек», – деді Әсел Баденова.
Ол Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың құқық бұзушылықтардың салдарымен ғана күреспей, олардың себептерін анықтап, алдын алу қажеттігі туралы ұстанымын еске салды. Депутат бұл қағидат балалардың интернеттегі қауіпсіздігін қамтамасыз ету кезінде де қолданылуға тиіс екенін айтты.
«Бұл қағида цифрлық ортада да жүзеге асуы керек. Балаларды зорлық-зомбылықтың кез келген түрінен қорғау «Әділет» партиясының бағдарламасында көзделген», – деді ол.
Киберфлешинг үшін жауапкершілікті күшейту ұсынылды
Құрылтай депутаты балаларға қатысты киберфлешинг әрекеттерін анықтау және тіркеу мәселесіне ерекше назар аударды. Оның айтуынша, қазіргі уақытта Қазақстанда киберфлешинг фактілері бойынша жеке статистикалық есеп жүргізілмейді. Бұл цифрлық ортада жасалатын осындай әрекеттердің нақты ауқымын бағалауды қиындатуы мүмкін. Әсел Баденова Ішкі істер министрлігінен аталған мәселеге қатысты құқықтық ұстанымын білдіруді және жауапкершілік тетіктерін қайта қарауды сұрады.
«Осыған байланысты Ішкі істер министрлігінен осы құқықтық кемшілікке қатысты позициясын білдіруді, қылмыс белгілері болмаған жағдайда, адамға оның сұрауынсыз жыныстық сипаттағы материалдарды жібергені үшін жауапкершілікті күшейтуді сұраймын. Бізге жай тәсіл емес, балаларды цифрлық ортада қорғайтын нақты әрі уақтылы шаралар қажет», – деп түйіндеді депутат.
Осылайша, депутат балаларға жыныстық сипаттағы материалдарды келісімінсіз жіберу әрекеттеріне қатысты жауапкершілікті нақтылау, мұндай фактілерді тіркеу және зардап шеккен балаларға көмек көрсету механизмдерін жетілдіру мәселесін көтерді.
Әзірге бұл – депутаттық ұсыныс. Жауапкершілікті күшейтуге қатысты нақты заңнамалық өзгерістер қабылданғаны туралы хабарланған жоқ.
Еске салсақ, Қазақстанда 16 жасқа толмаған балалардың әлеуметтік желілерге тіркелуіне тыйым салу, бес мыңнан астам жазылушысы бар аккаунттарды сәйкестендіру және интернетте балағат сөз қолданғаны үшін әкімшілік жауапкершілік енгізу ұсынылды. Тиісті заңнамаларға өзгерістерді Мәдениет және ақпарат министрі Арман Қырықбаев Құрылтай отырысында ұсынды.