АҚШ соты Трамп әкімшілігі енгізген тарифтердің басым бөлігін заңсыз деп таныды

АҚШ апелляциялық соты Дональд Трамп енгізген тарифтердің басым бөлігін заңсыз деп тапты. Соттың түсіндіруінше, президенттің оларды «Халықаралық төтенше экономикалық өкілеттіктер туралы заңға» (IEEPA) сүйеніп енгізуге құқығы жоқ. Дегенмен, тарифтер 14 қазанға дейін күшінде қала береді, өйткені Ақ үй бұл шешімді Жоғарғы сотқа шағымдана алады, деп хабарлайды BBC.

Апелляциялық сот Трамптың екінші президенттік мерзімінде кеңінен қолданған сыртқы саясат құралдарының бірін жарамсыз деп танып отыр. Бұл шешім бұрынғы президенттің «өзара» тарифтеріне қатысты, яғни ол енгізген шаралар әлемнің көптеген еліне, соның ішінде Қытай, Мексика және Канадаға қарсы қолданылған тарифтерге де әсер етеді.

Сот тарифтердің күшін жоймай, оларды 14 қазанға дейін қалдыруға рұқсат берді. Осы уақыт аралығында Трамп әкімшілігі Жоғарғы сотқа апелляция түсіре алады.

Трамп шешімге пікір білдіріп, Truth Social желісінде: «Егер бұл тарифтер бір кездері жойылса, ол ел үшін толық апат болады. Бұл бізді қаржылай әлсіретеді, ал біз мықты болуымыз керек», – деп жазды. Ол басқа елдердің де АҚШ-қа қарсы тарифтер енгізгенін айтып, Апелляциялық соттың шешімі Жоғарғы сотта күшін жоятынына сенім білдірді.

Трамп екі топтағы тарифті де IEEPA заңына негіздеп енгізген. 2024 жылдың сәуірінде ол сауда саласында төтенше жағдай жариялап, импорт көлемі экспорттан көп болғандықтан, бұл теңсіздік АҚШ ұлттық қауіпсіздігіне нұқсан келтіреді деп мәлімдеген.

Алайда сот тариф енгізу президент өкілеттігіне кірмейтінін, бұл «Конгресс құзырындағы негізгі билік» екенін атап өтті.

Сот шешімінде: «Заң президентке жарияланған төтенше жағдайға жауап ретінде бірқатар әрекет жасауға кең өкілеттік береді, бірақ олардың ешқайсысы тарифтерді, баж салығын немесе соған ұқсас шараларды енгізу өкілеттігін қамтымайды», – делінген.

127 беттен тұратын қаулыда IEEPA-да тарифтер туралы ештеңе айтылмағаны, сондай-ақ президенттің мұндай өкілеттігін шектейтін нақты құқықтық тетіктердің жоқтығы көрсетілген.

Осылайша, салық пен тариф енгізу құқығы әлі де Конгреске тиесілі болып қала береді, ал IEEPA бұл құзыретті жоймайды.

«Конгресс президентке тариф енгізу құқығын беру ниетінде болса, ол мұны нақты көрсетеді – яғни «тариф», «баж» секілді сөздерді қолдану арқылы немесе заң құрылымында бұл ниетін айқын білдіреді», – деп жазған судьялар.

Бұл шешім шағын бизнес пен АҚШ-тың бірнеше штаты берген екі талап-арыз негізінде қабылданған.

Айта кетейік, бұған дейін Нью-Йорктегі халықаралық сауда жөніндегі федералдық сот та тарифтерді заңсыз деп тапқан еді. Ақ үй сол шешімге шағымданған болатын.