Ресейдің Украинаға қарсы соғыс бастағалы бері кемі 285 023 ресейлік әскери қызметкердің қаза тапқаны ашық дереккөздер арқылы расталды. Алайда нақты адам шығыны бұдан әлдеқайда көп болуы мүмкін. Сарапшылардың бағалауынша, соғыста қаза тапқан ресейлік әскерилер саны 518 мыңнан 633 мыңға дейін жетуі ықтимал, деп хабарлайды Tizgin.kz BBC зерттеуіне сілтеме жасап.
BBC-дің Орыс қызметі, «Медиазона» басылымы және еріктілер тобы жүргізген зерттеуге сәйкес, 2026 жылы 30 қазандағы жағдай бойынша Украинадағы соғыста қаза тапқан 285 023 ресейлік әскери қызметкердің аты-жөні анықталған. Бұл көрсеткіш 16 қазанда жарияланған алдыңғы есеппен салыстырғанда 3 270 адамға артқан. Журналистер қаза тапқандардың тізімін Ресейдің ресми дереккөздері, жергілікті бұқаралық ақпарат құралдары, туыстарының хабарламалары, зираттардағы құлпытастар мен әскери мемориалдар негізінде жасаған.
Зерттеу авторлары бұл мәліметтер соғыста қаза тапқандардың толық санын көрсетпейтінін ескертеді.
Ең көп шығынға ұшыраған әскери бөлімдер анықталды
BBC зерттеуінде Ресей армиясының мотострелкалық бригадалары ең көп адам шығынына ұшыраған әскери құрамалар ретінде аталады. Бұл бөлімдер негізінен жаяу әскер ретінде шабуылға шығып, басып алынған позицияларды ұстап тұруға қатысады. Зерттеу барысында қаза тапқан 149 701-ден астам әскери қызметкердің қай бөлімде қызмет еткені анықталған. Ең көп шығынға ұшыраған бес мотострелкалық бригадада жалпы 15 312 адамның қаза тапқаны расталды.
Тізімнің басында «Қара гусарлар» деген атаумен белгілі 15-мотострелкалық бригада тұр. Одан кейінгі орында – Самара облысында орналасқан 30-мотострелкалық бригада. Журналистердің мәліметінше, бұл бөлімдердің адам шығыны әсіресе 2023 жылдың соңынан бастап күрт өскен. Осы кезеңде Ресей армиясы бұрын «Вагнер» жеке әскери компаниясының жасақтары қолданған шағын топтармен шабуылдау тактикасын кеңінен пайдалана бастаған.
Мұндай тәсілде сарбаздар қарсыластың бекіністеріне шағын топтармен жіберіледі. Бұл үлкен адам шығынына әкелгенімен, Ресей әскеріне кейбір бағыттарда алға жылжуға мүмкіндік берген. Зерттеуде 30-мотострелкалық бригада құрамында қаза тапқаны анықталғандардың кемінде 41 пайызы ерікті түрде келісімшартқа отырған әскери қызметкерлер екені көрсетілген. BBC Ресей армиясының адам тапшылығын жаңа келісімшартшыларды тарту арқылы ғана емес, тұтқыннан оралған әскери қызметкерлерді қайтадан майданға жіберу арқылы да толықтырып отырғанын жазады.
Журналистер тұтқынға түсіп, кейін айырбас арқылы Ресейге қайтарылған соң майданға қайта аттанып, қаза тапқан 152 әскери қызметкерді анықтаған. Сарапшылардың пікірінше, майданда ұшқышсыз ұшу аппараттарының кеңінен қолданылуы шабуыл тактикасын да өзгерткен. Ресей әскері қазір кейбір бағыттарда бір немесе екі адамнан тұратын шағын топтар арқылы қарсылас позицияларына жақындауға тырысады.
Ресейдің нақты адам шығыны қанша болуы мүмкін
BBC зерттеуінің ең маңызды тұжырымдарының бірі – ашық дереккөздер арқылы анықталған 285 мыңнан астам адамның өлімі Ресей армиясының нақты шығынын толық көрсетпейді. Әскери сарапшылардың бағалауынша, журналистер анықтаған есімдер соғыста қаза тапқан ресейлік әскери қызметкерлердің жалпы санының шамамен 45–55 пайызын ғана қамтуы мүмкін.
Осы есепке сүйенген зерттеу авторлары Ресей армиясының нақты адам шығыны 518 224 пен 633 384 аралығында болуы ықтимал деген қорытындыға келген. Бұған Ресей жағында соғысқан Донецк және Луганскідегі сепаратистік құрылымдардың, сондай-ақ Солтүстік Корея әскери қызметкерлерінің шығыны қосылса, жалпы көрсеткіш одан әрі артады. BBC мәліметінше, 2022 жылдың соңына дейін Донецк және Луганскідегі қарулы құрылымдардың 21 мыңнан 23,5 мыңға дейін мүшесі қаза тапқан болуы мүмкін.
Сонымен қатар BBC-дің Корей қызметі спутниктік суреттер мен Солтүстік Кореядағы әскери мемориал материалдарын зерттеп, 2024–2025 жылдары Ресей жағында соғысқан 2 304 солтүстіккореялық әскери қызметкердің қаза тапқанын анықтаған. Осы деректерді біріктіргенде, зерттеу авторлары Ресей жағында соғысқан барлық күштердің жалпы адам шығыны 541 528-ден 659 188 адамға дейін жетуі мүмкін деп есептейді.
Украина тарапы да соғыстағы өз шығыны туралы толық мәлімет жарияламайды. 2026 жылғы шілдеде Украина президенті Владимир Зеленский елдің шамамен 50 мың әскери қызметкері қаза тапқанын мәлімдеген. Алайда батыстық сарапшылар бұл көрсеткіш нақты шығыннан төмен болуы мүмкін деп санайды.
Ашық дереккөздерге сүйеніп Украина әскерінің шығынын есептейтін Ukraine losses жобасының тізімінде 115 952 қаза тапқан әскери қызметкердің аты-жөні көрсетілген. Жоба із-түзсіз жоғалғандар туралы мәліметтерді де ескергенде, қаза тапқандардың жалпы саны 234 573 адамға жетуі мүмкін екенін келтіреді. Дегенмен бұл көрсеткіштер тәуелсіз түрде толық расталған ресми статистика емес. BBC зерттеу авторлары соғыстағы нақты адам шығынын анықтау қиын екенін атап өтеді. Себебі барлық өлім жағдайы жария етілмейді, ал майдан даласында қалған әскери қызметкерлердің денесін алып шығуға ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылдары кедергі келтіреді.
Осылайша, ашық дереккөздер Ресей армиясының кемінде 285 мыңнан астам әскери қызметкерінен айырылғанын растаса, сарапшылар нақты шығын бұл көрсеткіштен екі еседен астам жоғары болуы мүмкін екенін айтады.
Дереккөз: BBC-дің Орыс қызметі, «Медиазона» және еріктілер тобының 2026 жылғы 30 қазанда жарияланған бірлескен зерттеуі.
