Қазақстанның Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені 15,75 пайызға дейін төмендетті. Мөлшерлеме дәлізі ±1 пайыздық тармақ деңгейінде белгіленді. Мұндай шешім елдегі жылдық инфляцияның баяулауына байланысты қабылданған. Дегенмен бағаның одан әрі өсуіне ықпал етуі мүмкін ішкі және сыртқы тәуекелдер әлі де сақталып отыр, деп хабарлайды Tizgin.kz реттеушіге сілтеме жасап.
Инфляция 9,3 пайызға дейін баяулады
Биылғы қыркүйек айының қорытындысында елдегі жылдық инфляция 9,3 пайызды құрады. Ұлттық банк бағалауынша, баға өсімінің баяулауына ақша-несие саясатының қалыпты қатаңдығы мен теңге бағамының қолайлы динамикасы әсер еткен.
Азық-түлік тауарлары инфляциясы 9,5 пайыздан 8,5 пайызға дейін төмендеді. Бұған көкөністер мен жеміс-жидектер бағасының едәуір арзандауы мен ет бағасы өсу қарқынының баяулауы ықпал еткен.
Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бойынша инфляция 11,4 пайыздан 11 пайызға дейін азайды. Бұл ретте жанар-жағармай бағасының жылдық өсу қарқыны баяулаған.
Қызмет көрсету саласындағы инфляция 8,9 пайыз деңгейінде қалды. Алайда мемлекет реттемейтін қызметтер бағасы әлі де жоғары қарқынмен өсіп отыр. Халықтың алдағы бір жылға арналған инфляциялық күтулері де төмендеген. Тамызда 12,1 пайыз болған көрсеткіш қыркүйекте 11,8 пайызға дейін азайды.
Кәсіби нарық қатысушылары да инфляция болжамын қайта қараған. Енді олар осы жылдың қорытындысында инфляция 9,5 пайыз болады деп күтеді. Бұған дейінгі болжам 10 пайыз болған. Ал 2027 жылға арналған болжам 8,5 пайыздан 8,3 пайызға дейін төмендеді.
Ұлттық банк мөлшерлемені неге төмендетті
Инфляцияның баяулауы мен болжамдардың жақсаруы базалық мөлшерлемені төмендетуге мүмкіндік берген. Соған қарамастан, реттеуші ел ішіндегі баға қысымы әлі толық жойылмағанын атап өтті.
Қыркүйекте тұтыну бағалары 0,6 пайызға өсті. Бұл тамыздағы көрсеткішпен бірдей. Маусымдық факторларды ескергендегі айлық инфляция 0,9 пайыздан 0,7 пайызға дейін баяулағанымен, базалық инфляцияның медианалық бағасы 0,7 пайыз деңгейінде сақталды.
Ұлттық банк баға өсіміне әсер етуі мүмкін ішкі тәуекелдердің қатарында бюджеттен және квазимемлекеттік сектордан берілетін ынталандыру шараларын, жанар-жағармай бағасы мен реттелетін тарифтердің өзгеруін атап өтті.
Инвестициялық белсенділіктің жоғары болуы да ішкі сұранысты қолдап отыр.
Жедел деректерге сәйкес, осы жылдың қаңтар-қыркүйек айларында Қазақстан экономикасы 4,2 пайызға өсті. Экономикалық өсімге негізінен құрылыс, өңдеу өнеркәсібі және көлік салалары үлес қосқан. Негізгі капиталға салынған инвестициялар 7 пайызға артты. Ал бюджет қаражатын есепке алмағанда, шикізаттық емес секторға бағытталған инвестициялар 25 пайызға өскен.
Әлемдік нарықтағы жағдай да бағаға әсер етеді
Елдегі инфляцияға сыртқы факторлар да ықпал етіп отыр. Таяу Шығыстағы жағдай әлемдік энергетикалық нарықтағы бағаның жоғары деңгейде сақталуына әсер етуде.
Ұлттық банк материалдарында келтірілген мәлімет бойынша, БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) азық-түлік бағалары индексі қыркүйекте бір айда 1,5 пайызға, ал жылдық мәнде 5,8 пайызға өскен. Әсіресе дәнді дақылдар, қант және өсімдік майлары қымбаттаған.
Әлемдік орталық банктердің ақша-кредит саясаты да өзгеріп жатыр. Бастапқы материалда келтірілген мәліметке сәйкес, қыркүйекте Еуропалық орталық банк мөлшерлемелерді екінші рет көтерген. АҚШ-тың Федералдық резерв жүйесі де 2023 жылдан бері алғаш рет мөлшерлемені арттырған. Ал Ресей Банкі баға қысымының күшеюіне байланысты негізгі мөлшерлемені төмендетуді тоқтатқан.
Ұлттық банк мәлімдеуінше, базалық мөлшерлеме төмендетілгеннен кейін де Қазақстандағы ақша-кредит шарттары қалыпты қатаң деңгейде қалады. Демек, реттеуші инфляцияны тежеу саясатын жалғастырады.
