Қазақстан халқының саны тарихи межеден асты. Ұлттық статистика бюросы ұсынған соңғы деректерге сәйкес, ел тұрғындарының саны 20 523 866 адамды құрайды, деп хабарлайды Tizgin.kz.
Қазақстан халқы: негізгі динамика
2020 жылмен салыстырғанда халық саны бірнеше миллионға артты. Өсімнің негізгі драйверлері – табиғи өсім (туу деңгейінің жоғары болуы) және ішінара көші-қон үдерістері. Алайда бұл өсім ел аумағында біркелкі емес: халықтың басым бөлігі ірі қалалар мен экономикалық белсенді өңірлерде шоғырланып жатыр.
Миллионнан асқан өңірлер: қай облыстар алда
Қазір Қазақстанда халқы 1 миллионнан асатын бірнеше өңір бар. Олардың қатарында дәстүрлі түрде халық тығыз орналасқан оңтүстік және мегаполистер маңы көш бастап тұр:
- Түркістан облысы
- Алматы облысы
- Жамбыл облысы (миллионға жуық, шекті деңгейде)
- Қала мәртебесіндегі өңірлер: Алматы, Астана, Шымкент
Әсіресе, Түркістан облысы – халық саны бойынша абсолютті көшбасшы. Бұл өңірде туу деңгейі жоғары және ауыл халқының үлесі басым.
Қала vs ауыл: демографиялық тепе-теңдік қалай өзгерді
Соңғы деректерге сәйкес:
- Қала халқы – шамамен 61–62%
- Ауыл халқы – 38–39%
Бұл көрсеткіш урбанизацияның күшейгенін білдіреді. Соңғы 10 жылда қала тұрғындарының үлесі айтарлықтай артқан. Ірі қалаларға көшу – жұмыс, білім және инфрақұрылым мүмкіндіктерімен тікелей байланысты. Ал негізгі трендтер мынадай:
- Астана, Алматы, Шымкент – халықты тартатын негізгі орталықтар
- Солтүстік өңірлерде халық саны баяу өсуде немесе азаю байқалады
- Оңтүстікте табиғи өсім жоғары, бірақ көші-қон арқылы жастар қалаға кетіп жатыр
Салыстырмалы талдау: өңірлік дисбалансқа қарасаң, Түркістан облысында халық тығыздығы жоғары, бірақ табыс деңгейі салыстырмалы төмен. Астана мен Алматыда халық саны қарқынды өсіп, инфрақұрылымға жүктеме артып келеді. Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Павлодар өңірлерінде халық қартаю үрдісі байқалады
Бұл – демографиялық саясатты өңірлік ерекшелікке бейімдеу қажеттігін көрсетеді.
Қорытынды
Қазақстан халқының 20,5 млн-нан асуы – маңызды демографиялық жетістік. Бірақ сандық өсіммен қатар сапалық теңгерім мәселесі де өзекті болып отыр. Урбанизацияның күшеюі, өңірлер арасындағы айырмашылық және еңбек ресурстарының қайта бөлінуі алдағы жылдары мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі болмақ.
